Ogień w deszczu, w wilgoci i na śniegu
W wilgotnych warunkach suchy materiał znajdziesz zwykle we wnętrzu drewna, pod drzewami iglastymi i w martwych, stojących drzewach. O powodzeniu decydują: rozpałka zabrana ze sobą, izolująca podkładka od mokrej ziemi lub śniegu oraz więcej przygotowań niż zwykle.
- 30–60 minut i więcej
Wyjaśnione prosto
Gdy pada deszcz, prawie wszystko na dworze jest mokre. Ale nie całkiem: wnętrze grubych martwych gałęzi jest często jeszcze suche – jak bochenek chleba, który zawilgotniał z zewnątrz, ale w środku jest nadal suchy. Cienkie, martwe gałązki wciąż wiszące na drzewie, zwłaszcza pod gęstymi drzewami iglastymi, też są zwykle suchsze niż drewno z ziemi.
Przy mokrej pogodzie potrzebujesz znacznie więcej drobnego materiału niż zwykle i więcej cierpliwości. Noszona przy sobie podpałka w wodoszczelnym woreczku jest wtedy na wagę złota. Ogień budujesz na podstawie z grubych gałęzi, żeby nie zamókł od spodu.
Bardzo ważne: jeśli jesteś mokry i zmarznięty, najpierw zadbaj o siebie – suche ubranie, schronienie przed wiatrem i deszczem. I nigdy nie rozpalaj ognia wewnątrz namiotu, nawet w deszczu. Trujący gaz, tlenek węgla, może cię zabić, zanim to zauważysz.
Jak to działa
Zanim mokre drewno może się palić, woda w nim musi wyparować. To kosztuje dużo ciepła – ciepła, którego brakuje potem do doprowadzenia drewna do temperatury zapłonu. Dlatego ogień z mokrego drewna syczy, dymi i tak łatwo gaśnie. W mokrych warunkach potrzebujesz więc więcej i drobniejszego materiału na rozpałkę oraz silnego zastrzyku ciepła, zanim dołożysz grubsze drewno.
Deszcz nasącza drewno od zewnątrz do środka. W martwych gałęziach, które nie są zbutwiałe, woda często wnika tylko w zewnętrzną warstwę, a rdzeń pozostaje suchy. Jeśli rozłupiesz taką gałąź, dostaniesz się do tego suchego drewna. Zbutwiałe drewno natomiast chłonie wodę jak gąbka.
Ziemia też chłodzi i zamacza ogień od dołu. Na mokrej ziemi lub śniegu woda ciągle paruje pod żarem, a na śniegu ogień może się zapaść. Platforma z jednej warstwy grubych, martwych gałęzi oddziela ogień od ziemi.
Na co naprawdę zwrócić uwagę
Noszona przy sobie podpałka to podstawa: wata z wazeliną lub kostki rozpałkowe, zapakowane wodoszczelnie. Kora brzozy podobno pali się nawet lekko wilgotna. Najlepiej nosić źródła ognia i podpałkę także przy ciele, bo wszystko w plecaku może zmoknąć.
Szukaj suchego drewna we właściwych miejscach: martwe, cienkie gałęzie na stojących drzewach, zwłaszcza dolne martwe gałązki pod gęstymi drzewami iglastymi. Unikaj drewna leżącego na ziemi. Łup martwe gałęzie grubości od kciuka do nadgarstka i struguj drobne wióry lub patyki wiórowe z suchego rdzenia. Przygotuj znacznie więcej drobnego materiału niż przy suchej pogodzie.
Przy rozpalaniu osłaniaj deszcz i wiatr własnym ciałem i plecakiem i zbuduj podpałkę pod małym daszkiem z rozpałek. Gdy ogień się pali, układaj kolejne kawałki drewna na skraju, żeby się podsuszyły – z odstępem, by nie zajęły się w niekontrolowany sposób – i dokładaj je dopiero, gdy ogień pali się mocno.
Ogień na śniegu
Na śniegu potrzebujesz albo grubej platformy z kawałków drewna, albo miejsca odgarniętego aż do gruntu. W przeciwnym razie ogień wytopi w śniegu dziurę, zapadnie się i utonie w wodzie z topniejącego śniegu.
Nie rozpalaj ognia pod gałęziami obciążonymi śniegiem. Unoszące się ciepło topi śnieg, który może spaść jako mokry ładunek i zgasić ogień. Na mrozie ręce i zapalniczki też działają gorzej – trzymaj zapalniczkę w cieple przy ciele i strugaj ze szczególną ostrożnością, gdy dłonie są zmarznięte i mokre.
Bezpieczeństwo: na co zwracać uwagę
Wilgoć i zimno razem szybko wychładzają ciało. Nie trać ostatnich sił na ogień, który się nie uda. Najpierw zmień mokre ubranie, odizoluj się od zimnej ziemi i znajdź schronienie przed wiatrem i deszczem. Przy oznakach poważnego wychłodzenia, na przykład gdy ktoś staje się splątany lub przestaje dygotać, choć nadal marznie, zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).
Nigdy nie rozpalaj ognia wewnątrz namiotu, pod płachtą tuż przy namiocie, w schronieniu ani w jamie śnieżnej, by uciec przed deszczem. Tlenek węgla jest niewidoczny, bezwonny i może być śmiertelny. Płachta jako dach przeciwdeszczowy nad ogniem może się też stopić lub zapalić: tylko wysoko, z dużą szczeliną i nigdy bezpośrednio nad płomieniami – w razie wątpliwości lepiej zrezygnować.
I choć to kuszące: żadnych łatwopalnych płynów, takich jak benzyna czy spirytus, żeby przyspieszyć sprawę. Zwłaszcza w wilgoci, gdy ludzie się niecierpliwią, w ten sposób dochodzi do poważnych wypadków. Lokalne przepisy dotyczące rozpalania ognia obowiązują także w deszczu.
Jak to ćwiczyć
Naukę rozpalania ognia zacznij przy suchej pogodzie. Dopiero gdy to działa niezawodnie, ćwicz po deszczowym dniu lub w mżawce przy dozwolonym palenisku, najlepiej w pobliżu ciepłego, suchego miejsca do schronienia. Wtedy nieudana próba nie jest problemem, lecz lekcją.
Podczas ćwiczeń zwróć uwagę, ile wszystko trwa: zbieranie, łupanie, strugańie wiórów. Przy długotrwałym deszczu doświadczeni często dają radę rozpalić ogień, a początkujący często nie – a czasem nie udaje się to nawet doświadczonym. Dlatego ogień nigdy nie jest planowany jako jedyne źródło ciepła. Ubranie, izolacja i schronienie pozostają podstawą.
Krok po kroku
Użyj rozpałki zabranej ze sobą
Jako rdzeń użyj rozpałki zapakowanej wodoodpornie (wata z wazeliną, kostki rozpałkowe). Podobno kora brzozowa pali się nawet wtedy, gdy jest lekko wilgotna.
- 1
Użyj rozpałki zabranej ze sobą
Jako rdzeń użyj rozpałki zapakowanej wodoodpornie (wata z wazeliną, kostki rozpałkowe). Podobno kora brzozowa pali się nawet wtedy, gdy jest lekko wilgotna.
- 2
Znajdź suche drewno
Martwe, cienkie gałęzie na stojących drzewach – zwłaszcza dolne martwe gałązki pod gęstymi drzewami iglastymi – są zwykle suchsze niż drewno z ziemi. Unikaj drewna leżącego na ziemi.
- 3
Rozłupywanie i drewniane pióra
Rozłupuj martwe gałęzie grubości od kciuka do nadgarstka i struguj z suchego rdzenia cienkie wióry lub drewniane pióra (feather sticks).
Przy zimnych, mokrych dłoniach strugaj ze szczególną ostrożnością.
- 4
Zbuduj podkładkę
Na mokrej ziemi lub śniegu ułóż platformę z jednej warstwy grubych, martwych gałęzi, by ogień nie gasł od spodu i nie zapadał się w śnieg.
- 5
Osłoń przed deszczem i wiatrem
Podczas rozpalania osłaniaj deszcz i wiatr własnym ciałem i plecakiem. Zbuduj rozpałkę pod małym daszkiem z drobnych szczapek.
- 6
Podsusz drewno przy ogniu
Kolejne kawałki drewna susz na skraju ognia – w odstępie, żeby nie zajęły się niekontrolowanie – i dokładaj je dopiero, gdy ogień pali się mocno.
Częste błędy
- Używanie mokrego drewna z ziemi
- Przygotowanie zbyt małej ilości drobnego materiału
- Budowanie ognia bezpośrednio na śniegu lub mokrej ziemi
- Zbyt wczesne dokładanie grubego drewna
- Podsycanie benzyną lub spirytusem
- Rozpalanie ognia w namiocie lub schronieniu, żeby uciec przed deszczem
Krótki przegląd
Materiały
Hubka
Rozpałka zabrana ze sobą, w opakowaniu wodoodpornym
Nos w wodoszczelnym opakowaniu.
Nie używaj płynnych środków przyspieszających palenie jako podpałki.
Zapalniczka, zapałki lub krzesiwo
Przestrzegaj lokalnych zakazów palenia ognia.
Nóż (ze stałym ostrzem lub z blokadą)
Do rozłupywania i drewnianych piór
Tnij od siebie.
Przepisy dotyczące noszenia noży różnią się w zależności od regionu – sprawdź lokalne przepisy.
Wodoszczelna puszka lub woreczek
Nadaje się dla
- Deszcz, mgła, mokry las
- Ogień na śniegu
- Po dłuższej wilgoci
Nie nadaje się dla
- Ogień pod płachtą, przy namiocie lub w schronieniu
- Osoby wyczerpane lub poważnie wychłodzone – ogień nie może być jedynym środkiem; najpierw trzeba zachować ciepło ciała
Wymagania wstępne
- Podstawy rozpalania ognia przećwiczone przy suchej pogodzie
- Bezpieczne posługiwanie się nożem
Bezpieczeństwo
- Płachta (tarp) rozpięta nad ogniem jako osłona przed deszczem może się stopić lub zapalić. Tylko wysoko, z dużym odstępem i nigdy bezpośrednio nad płomieniami; jeśli masz wątpliwości, zrezygnuj.
Jak to działa
Zanim drewno się zapali, woda musi wyparować – a to kosztuje ciepło. Dlatego ogień w mokrych warunkach potrzebuje więcej i drobniejszego materiału na początek, podkładki oddzielającej od mokrej ziemi i silnego impulsu ciepła, zanim dołożysz grubsze drewno. Wnętrze rozłupanych martwych gałęzi bywa suche, nawet gdy powierzchnia jest mokra.
Zalety
- Daje ciepło i przegotowaną wodę nawet przy złej pogodzie
Wady
- Pochłania czas i siły
- Powodzenie nie jest gwarantowane
Wiedza pogłębiona
Tło merytoryczne
Poradniki survivalowe zalecają, by zawsze nosić rozpałkę i źródła ognia zabezpieczone przed wodą, także przy ciele, bo sprzęt w plecaku może zmoknąć. Ogień w ciągłym deszczu często udaje się doświadczonym, a początkującym często nie wychodzi.
Dlatego nie planuj ognia jako jedynego źródła ciepła: podstawą pozostają ubranie, izolacja i schronienie.
Warianty
- Ogień na śniegu
- Gruba platforma z drewna lub miejsce odgarnięte aż do ziemi zapobiega zapadaniu się ognia. Nie rozpalaj ognia pod gałęziami obciążonymi śniegiem: topniejący śnieg może spaść i zgasić ogień.
Częste błędy
- Używanie mokrego drewna z ziemi
- Przygotowanie zbyt małej ilości drobnego materiału
- Budowanie ognia bezpośrednio na śniegu lub mokrej ziemi
- Zbyt wczesne dokładanie grubego drewna
- Podsycanie benzyną lub spirytusem
- Rozpalanie ognia w namiocie lub schronieniu, żeby uciec przed deszczem
Ograniczenia i ryzyka
- Przy ulewnym deszczu lub przemoczonym lesie może być niemożliwy
- Wymaga ćwiczeń
Zamienniki materiałów
Wyprowadzone z właściwości materiałów: zamiennik musi mieć wszystkie istotne właściwości. Przestrzegaj uwag dotyczących zamiennika.
- Hubka
- Suche drewno opałowe (Zbieraj tylko tam, gdzie jest to dozwolone.), Zwęglony materiał (zwęglona bawełna) (Przechowuj w suchym miejscu, w puszce.), Wełna stalowa o najdrobniejszym stopniu (Przechowuj osobno od baterii – ryzyko pożaru.), Smolak (drewno bogate w żywicę) (Zbieraj tylko martwe drewno, tam gdzie wolno.), Paliwo do kuchenki (kartusz, paliwo płynne, alkohol) (Przechowuj paliwa osobno od żywności i w oryginalnych pojemnikach lub butelkach do tego przeznaczonych.), waciki z wazeliną (Używaj wyłącznie czystej bawełny.), Olej lub tłuszcz jadalny (łój, smalec) (Nigdy nie gaś płonącego tłuszczu wodą – przykryj go pokrywką, żeby zdusić ogień.), Żywica drzew (świerk, sosna) (Żywica jest łatwopalna, a gorąca przykleja się do skóry – topij ją tylko powoli, na małym ogniu.), Kora brzozowa (z martwego, opadłego drewna) (Nigdy nie zdzieraj kory z żywych drzew.)
- Zapalniczka, zapałki lub krzesiwo
- Krzesiwo (Ćwicz, zanim będzie to potrzebne.), Stalowe krzesiwo i twardy kamień (Stal węglowa, nie nierdzewna.), Zestaw do rozpalania ognia świdrem łukowym (łuk, wrzeciono, deseczka, łożysko) (Używaj tylko suchego drewna.), Szkło powiększające / lupa (Nigdy nie zostawiaj na słońcu – ryzyko pożaru.), Zapalniczka tłokowa (Dbaj o uszczelkę.), Świder pompowy (wrzeciono, koło zamachowe, poprzeczka, sznurek) (Zamocuj koło zamachowe mocno i na środku – luźna tarcza może odlecieć.)
- Wodoszczelna puszka lub woreczek
- Jednościenna butelka ze stali nierdzewnej (Podgrzewaj tylko butelki jednoĹ›cienne, bez lakieru i plastiku; przed podgrzewaniem zdejmij zakrÄ™tkÄ™.), Butelka termiczna z podwĂłjnÄ… Ĺ›cianÄ… (Nigdy nie podgrzewaj bezpoĹ›rednio.), butelka PET (przezroczysta, maks. 2 litry) (Nie podgrzewaj i nie stawiaj w ogniu.), Pojemnik na wodę do kontaktu z żywnością (UĹźywaj tylko pojemnikĂłw, w ktĂłrych nigdy nie byĹ‚y chemikalia ani paliwo.), Używany pojemnik po chemikaliach lub paliwie (Nigdy do wody pitnej ani żywności – pozostałości nie da się niezawodnie usunąć.), Wiadro ocynkowane (Nie podgrzewaj: powłoka cynkowa po podgrzaniu może wydzielać szkodliwe opary.), Szczelny pojemnik na zapasy, przeznaczony do kontaktu z żywnością (Napełniaj tylko czysty i całkowicie suchy pojemnik; nigdy nie używaj pojemników, w których wcześniej były chemikalia.), Pojemnik na żywność odporny na zwierzęta (Tam, gdzie wymagane są określone pojemniki, używaj wyłącznie dopuszczonych modeli – sprawdź lokalne przepisy.), Mała blaszana puszka z pokrywką (Powlekane lub lakierowane puszki najpierw wypal na zewnątrz.), Składany kanister lub worek na wodę (Chroń przed ostrymi przedmiotami.), Worek na wodę przeznaczony do żywności (Używaj tylko do wody pitnej, nigdy do chemikaliów ani paliwa.), Słoik lub kamionkowy garnek do fermentacji (Używaj wyłącznie pojemników przeznaczonych do kontaktu z żywnością: ze szkła, szkliwionej kamionki bezpiecznej dla żywności lub plastiku do kontaktu z żywnością. Do kwaśnej żywności nie używaj pojemników metalowych.), Woreczki do żywności z możliwością ponownego zamknięcia (Używaj wyłącznie woreczków przeznaczonych do żywności; nie używaj ich z wrzątkiem, chyba że producent wyraźnie na to zezwala.)
Wyniki pochodzą wyłącznie z uporządkowanych haseł. Nie są generowane żadne improwizowane instrukcje.
Źródła (3)
- Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival · Ogień w mokrych warunkach, platforma na śniegu, utrzymanie rozpałki w suchości
- World Health Organization, Regional Office for Europe (2010): WHO guidelines for indoor air quality: selected pollutants (carbon monoxide chapter) · Tlenek węgla powstający przy spalaniu w zamkniętych pomieszczeniach
- Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update · Pierwszeństwo ma ochrona przed utratą ciepła i wezwanie pomocy przy wychłodzeniu