Rozpalanie zapałkami – także przy wietrze i deszczu
Zapałki są proste i dają natychmiast otwarty płomień, który może zapalić nieco grubszą rozpałkę. Ich słabe strony to wilgoć, wiatr i ograniczona liczba. Zapałki sztormowe i wodoszczelne opakowanie częściowo to wyrównują.
- Sekundy, gdy rozpałka i drewno są pod ręką
Wyjaśnione prosto
Zapałka to mały drewniany patyczek z główką z specjalnych substancji. Gdy pociągniesz główką po szorstkim draskale, tarcie rozgrzewa ją tak, że zapala się płomieniem. Potem drewniany patyczek pali się przez kilka sekund – i w tych kilku sekundach płomień musi zapalić twoją rozpałkę.
Zasada brzmi więc: najpierw przygotuj wszystko, potem potrzyj zapałkę. Płomienie lubią iść w górę, tak jak unosi się gorące powietrze. Dlatego płonącą zapałkę trzymasz lekko pochyloną w dół i zapalasz rozpałkę od dołu.
Ważne dla bezpieczeństwa: pocieraj w kierunku od ciała i trzymaj włosy, twarz i rękawy z dala od płomienia. Zapałki nie należą do rąk dzieci bez nadzoru.
Jak to działa
We współczesnych zapałkach bezpiecznych substancje chemiczne zapłonu są rozdzielone: część jest w główce, część w draskale na pudełku. Dopiero gdy obie spotkają się przez tarcie, główka się zapala. Dlatego zapalają się tylko o własne draskało – co czyni je bezpieczniejszymi w bagażu, ale uzależnia od suchego draskała.
Płonąca główka zapala drewniany patyczek. Ten płomień jest mały i krótki. Wystarcza do drobnego i średnio grubego rozpału, takiego jak kora brzozy, papier albo bardzo cienkie gałązki, ale nie do grubszego drewna. W porównaniu z krzesiwem zapałka ma jedną zaletę: daje prawdziwy płomień, nie tylko iskry.
Płomienie i gorące gazy unoszą się do góry. Jeśli trzymasz zapałkę pionowo, płomień odchodzi od drewna i szybko gaśnie. Jeśli pochylisz ją lekko w dół, płomień biegnie wzdłuż drewna i rośnie. Podobnie rozpałkę najlepiej zapalać od dołu, żeby płomień się w nią wciągał.
Na co naprawdę zwrócić uwagę
Najważniejsze dzieje się przed potarciem: rozpałka luźno pod małym stożkiem lub stosikiem z najdrobniejszej podpałki, kolejne grubości pod ręką. Kto szuka dopiero potem, zużywa zapałkę za zapałką.
Wiatr jest największym wrogiem. Uklęknij tyłem do wiatru, żeby twoje ciało, plecak lub ręce tworzyły osłonę. Potrzyj zapałkę w kierunku od ciała, od razu osłoń ją dłonią i poczekaj chwilę, aż zapali się samo drewienko. Dopiero wtedy przyłóż płomień do dolnej strony rozpału od strony nawietrznej.
Jeśli rozpałka jest lekko wilgotna, dwie zapałki potarte razem mogą dać większy płomień. Ale to kosztuje dwa razy więcej zapasu. Lepiej poprawić rozpałkę: rozpuścić ją drobniej, wziąć suchszy materiał z wnętrza rozłupanych gałęzi albo użyć zabranego ze sobą rozpału.
SprzÄt i materiaĹy
Zwykłe zapałki są wrażliwe na wilgoć: wilgotna główka już się nie zapala, a mokre draskalo staje się bezużyteczne. Trzymaj je więc w wodoszczelnym pojemniku albo dobrze zamkniętym woreczku i po każdym użyciu od razu chowaj z powrotem. Luzem w kieszeni spodni wilgotnieją i się łamią.
Zapałki sztormowe mają długą główkę, która według producentów pali się dalej na silnym wietrze, a w niektórych przypadkach także po krótkim zanurzeniu w wodzie. Zwykle potrzebują własnego draskała, które również musi pozostać suche. Właściwości różnią się między produktami – sprawdź informacje producenta i przetestuj je przed wyprawą.
Zapałki się liczy: tyle patyczków, tyle prób. Podręczniki przetrwania zalecają więc, by zawsze zabezpieczać je drugim, niezależnym sposobem rozpalania, takim jak zapalniczka albo krzesiwo, i chować oba w różnych miejscach.
Bezpieczeństwo: na co zwracać uwagę
Zawsze pocieraj w kierunku od siebie. Przy pocieraniu mogą odskoczyć żarzące się cząstki główki, a pierwszy błysk jest gwałtowny. Trzymaj twarz, włosy i luźne rękawy z dala od płomienia. Zapałki sztormowe palą się szczególnie gwałtownie i trudno je zdmuchnąć: wyrzucaj je dopiero wtedy, gdy na pewno zgasły, najlepiej od razu w ogień.
Nigdy nie używaj łatwopalnych płynów, gdy ogień nie chce się zająć. Zapałki i zapalniczki trzymaj poza zasięgiem dzieci. A przed rozpaleniem: sprawdź, czy ogniska są tu dozwolone i czy nie obowiązuje aktualne zagrożenie pożarowe.
Jeśli się oparzysz, od razu schłodź miejsce chłodną, ale nie lodowatą bieżącą wodą. Przy dużych lub głębokich oparzeniach, oparzeniach twarzy lub rąk oraz oparzeniach u dzieci zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (w UE 112).
Jak to ćwiczyć
Najpierw ćwicz pocieranie, osłanianie w złożonej dłoni i zapalanie od dołu w spokojny dzień przy dozwolonym palenisku. Policz, ilu zapałek potrzebujesz. Celem jest ogień jedną zapałką.
Potem ćwicz przy lekkim wietrze: jak się ustawić? Gdzie ciało daje najlepszą osłonę? Gdy opanujesz te ruchy, poradzisz sobie z niewielką liczbą zapałek nawet w trudniejszych warunkach.
Krok po kroku
Przygotuj wszystko
Połóż hubkę luźno pod małym tipi lub stosikiem z najcieńszych rozpałek, a kolejne grubości miej pod ręką. Dopiero wtedy weź zapałkę.
- 1
Przygotuj wszystko
Połóż hubkę luźno pod małym tipi lub stosikiem z najcieńszych rozpałek, a kolejne grubości miej pod ręką. Dopiero wtedy weź zapałkę.
- 2
Osłoń przed wiatrem
Uklęknij plecami do wiatru, aby ciało, plecak lub dłonie tworzyły osłonę od wiatru. Otwór stosu skieruj w stronę nawietrzną, ku sobie: wiatr, osłabiony przez twoje ciało, niesie powietrze i wpycha płomień w stos, nie zdmuchując go.
- 3
Potrzyj i osłoń
Potrzyj zapałkę w kierunku od ciała, od razu osłoń ją dłonią i lekko pochyl w dół, aż drewno zacznie się palić.
- 4
Zapal rozpałkę od dołu
Przyłóż płomień do dolnej strony rozpałki od strony nawietrznej, aby wciągało go w stos. Gdy rozpałka zacznie się palić, delikatnie dodaj powietrza.
- 5
Resztę zapakuj sucho
Pozostałe zapałki i draskę od razu schowaj z powrotem do wodoszczelnego pojemnika lub woreczka.
Częste błędy
- Zapalanie zapałki, zanim rozpałka jest gotowa
- Przykładanie płomienia do góry rozpałki
- Używanie mokrej draski
- Noszenie zapałek luzem w kieszeni spodni
- Zabieranie jednego pudełka jako jedynego źródła zapłonu
Krótki przegląd
Materiały
Zapalniczka, zapałki lub krzesiwo
Zapałki, najlepiej sztormowe, z draską
Przestrzegaj lokalnych zakazów palenia ognia.
Hubka
Nos w wodoszczelnym opakowaniu.
Nie używaj płynnych środków przyspieszających palenie jako podpałki.
Wodoszczelna puszka lub woreczek
Nadaje się dla
- Codzienne rozpalanie ognia
- Początkujący
- Grubsza hubka, np. kora brzozy lub cienkie gałązki
Nie nadaje się dla
- Długie wyprawy, gdy to jedyne źródło ognia
- Wilgoć bez wodoszczelnego opakowania
Wymagania wstępne
- Przygotowana rozpałka, szczapki i drewno na opał
- Bezpieczne palenisko
Bezpieczeństwo
- Zapalaj, kierując zapałkę od siebie, i trzymaj twarz, włosy oraz rękawy z dala od płomienia. Zapałki sztormowe palą się mocno i trudno je zdmuchnąć – wyrzucaj je dopiero wtedy, gdy na pewno zgasły.
- Zapałki i zapalniczki trzymaj poza zasięgiem dzieci.
Jak to działa
Tarcie zapala łebek zapałki, a ten podpala drewniany patyczek. Płomień trwa tylko kilka sekund; w tym czasie musi zapalić hubkę. Płomień wspina się w górę – zapałka lekko pochylona w dół łapie lepiej.
Zalety
- Prawie nie wymaga ćwiczeń
- Otwarty płomień zapala także grubszą rozpałkę
- Całkiem dobrze działają także zimnymi dłońmi
Wady
- Ograniczona liczba
- Wrażliwe na wilgoć (zwykłe zapałki)
- Krótki czas palenia, podatne na wiatr
Wiedza pogłębiona
Tło merytoryczne
Zapałki bezpieczne zapalają się tylko na swojej draskę; dzięki temu są bezpieczne w bagażu, ale zależą od suchej draski. Niektórzy producenci oferują zapałki wodoodporne lub sztormowe – ich właściwości się różnią, więc sprawdź informacje producenta i przetestuj je przed wyprawą.
Podręczniki survivalu uznają zapałki za sprawdzone źródło zapłonu, które należy uzupełnić drugą, niezależną metodą.
Warianty
- Zapałki sztormowe
- Zapałki sztormowe mają długą główkę, która według producentów pali się dalej przy silnym wietrze, a w niektórych przypadkach także po krótkim zanurzeniu w wodzie. Zwykle potrzebują własnej draski – trzymaj ją suchą.
- Dwie zapałki razem
- Przy wilgotnej rozpałce dwie zapałki potarte razem mogą dać większy płomień. Kosztuje to podwójny zapas.
Częste błędy
- Zapalanie zapałki, zanim rozpałka jest gotowa
- Przykładanie płomienia do góry rozpałki
- Używanie mokrej draski
- Noszenie zapałek luzem w kieszeni spodni
- Zabieranie jednego pudełka jako jedynego źródła zapłonu
Ograniczenia i ryzyka
- Tyle zapłonów, ile zapałek
- Nie zastępują dobrego przygotowania rozpałki
Zamienniki materiałów
Wyprowadzone z właściwości materiałów: zamiennik musi mieć wszystkie istotne właściwości. Przestrzegaj uwag dotyczących zamiennika.
- Zapalniczka, zapałki lub krzesiwo
- Krzesiwo (Ćwicz, zanim będzie to potrzebne.), Stalowe krzesiwo i twardy kamień (Stal węglowa, nie nierdzewna.), Zestaw do rozpalania ognia świdrem łukowym (łuk, wrzeciono, deseczka, łożysko) (Używaj tylko suchego drewna.), Szkło powiększające / lupa (Nigdy nie zostawiaj na słońcu – ryzyko pożaru.), Zapalniczka tłokowa (Dbaj o uszczelkę.), Świder pompowy (wrzeciono, koło zamachowe, poprzeczka, sznurek) (Zamocuj koło zamachowe mocno i na środku – luźna tarcza może odlecieć.)
- Hubka
- Suche drewno opałowe (Zbieraj tylko tam, gdzie jest to dozwolone.), Zwęglony materiał (zwęglona bawełna) (Przechowuj w suchym miejscu, w puszce.), Wełna stalowa o najdrobniejszym stopniu (Przechowuj osobno od baterii – ryzyko pożaru.), Smolak (drewno bogate w żywicę) (Zbieraj tylko martwe drewno, tam gdzie wolno.), Paliwo do kuchenki (kartusz, paliwo płynne, alkohol) (Przechowuj paliwa osobno od żywności i w oryginalnych pojemnikach lub butelkach do tego przeznaczonych.), waciki z wazeliną (Używaj wyłącznie czystej bawełny.), Olej lub tłuszcz jadalny (łój, smalec) (Nigdy nie gaś płonącego tłuszczu wodą – przykryj go pokrywką, żeby zdusić ogień.), Żywica drzew (świerk, sosna) (Żywica jest łatwopalna, a gorąca przykleja się do skóry – topij ją tylko powoli, na małym ogniu.), Kora brzozowa (z martwego, opadłego drewna) (Nigdy nie zdzieraj kory z żywych drzew.)
- Wodoszczelna puszka lub woreczek
- Jednościenna butelka ze stali nierdzewnej (Podgrzewaj tylko butelki jednoĹ›cienne, bez lakieru i plastiku; przed podgrzewaniem zdejmij zakrÄ™tkÄ™.), Butelka termiczna z podwĂłjnÄ… Ĺ›cianÄ… (Nigdy nie podgrzewaj bezpoĹ›rednio.), butelka PET (przezroczysta, maks. 2 litry) (Nie podgrzewaj i nie stawiaj w ogniu.), Pojemnik na wodę do kontaktu z żywnością (UĹźywaj tylko pojemnikĂłw, w ktĂłrych nigdy nie byĹ‚y chemikalia ani paliwo.), Używany pojemnik po chemikaliach lub paliwie (Nigdy do wody pitnej ani żywności – pozostałości nie da się niezawodnie usunąć.), Wiadro ocynkowane (Nie podgrzewaj: powłoka cynkowa po podgrzaniu może wydzielać szkodliwe opary.), Szczelny pojemnik na zapasy, przeznaczony do kontaktu z żywnością (Napełniaj tylko czysty i całkowicie suchy pojemnik; nigdy nie używaj pojemników, w których wcześniej były chemikalia.), Pojemnik na żywność odporny na zwierzęta (Tam, gdzie wymagane są określone pojemniki, używaj wyłącznie dopuszczonych modeli – sprawdź lokalne przepisy.), Mała blaszana puszka z pokrywką (Powlekane lub lakierowane puszki najpierw wypal na zewnątrz.), Składany kanister lub worek na wodę (Chroń przed ostrymi przedmiotami.), Worek na wodę przeznaczony do żywności (Używaj tylko do wody pitnej, nigdy do chemikaliów ani paliwa.), Słoik lub kamionkowy garnek do fermentacji (Używaj wyłącznie pojemników przeznaczonych do kontaktu z żywnością: ze szkła, szkliwionej kamionki bezpiecznej dla żywności lub plastiku do kontaktu z żywnością. Do kwaśnej żywności nie używaj pojemników metalowych.), Woreczki do żywności z możliwością ponownego zamknięcia (Używaj wyłącznie woreczków przeznaczonych do żywności; nie używaj ich z wrzątkiem, chyba że producent wyraźnie na to zezwala.)
Wyniki pochodzą wyłącznie z uporządkowanych haseł. Nie są generowane żadne improwizowane instrukcje.
Źródła (2)
- Headquarters, Department of the Army (USA) (2002): FM 3-05.70 Survival · Zapałki jako źródło zapłonu i ochrona przed wilgocią
- USDA Forest Service / Ad Council / National Association of State Foresters: Campfire Safety (Smokey Bear wildfire prevention campaign) · Nie używaj łatwopalnych płynów do rozpalania