W nagłym wypadku: zadbaj o bezpieczeństwo, zadzwoń, sprowadź pomoc

W większości sytuacji zagrożenia osoba udzielająca pierwszej pomocy nie może sama rozwiązać właściwego problemu: nie nastawi kości ani nie naprawi serca. Jej zadanie jest inne, ale równie ważne – jest pierwszym ogniwem łańcucha. Rozpoznaje zagrożenie, wzywa pogotowie i wypełnia czas do przybycia fachowców. Im wcześniej łańcuch ruszy, tym szybciej dotrze profesjonalna pomoc.

Stała kolejność istnieje dlatego, że stres zawęża myślenie. W szoku wiele osób widzi tylko poszkodowanego i zapomina o ruchu za sobą albo o telefonie. Wyćwiczony ciąg – ocena sytuacji, zabezpieczenie, wezwanie, sprowadzenie pomocy, opieka nad osobą – działa jak poręcz, której możesz się przytrzymać. Dlatego na kursach ćwiczy się go wciąż tak samo.

Dyspozytor po drugiej stronie linii jest w tym twoim najważniejszym partnerem. To wyszkolone osoby, które decydują, jaka pomoc zostanie wysłana, i prowadzą cię krok po kroku. Codziennie obsługują takie zgłoszenia. Więc gdy połączenie zostanie nawiązane, nie jesteś sam.

Przy zgłoszeniu najważniejsze są trzy rzeczy: gdzie jesteś, co się stało i ile osób jest poszkodowanych. Miejsce jest najważniejsze, bo bez niego nikt nie może wyruszyć. Dlatego oceniając sytuację, szukaj nazw ulic, numerów domów, drogowskazów lub charakterystycznych budynków. W niemieckojęzycznych kursach uczy się do tego „pytań W”: gdzie, co, ile osób, jakie obrażenia, i czekanie na pytania.

Nie rozłączaj się sam. Dyspozytor kończy rozmowę, gdy już wie wszystko, a często nawet pozostaje na linii, żeby cię prowadzić. Włącz głośnik, żeby mieć wolne ręce i nadal słuchać. Jeśli w pobliżu jest kilka osób, zwróć się bezpośrednio do jednej zamiast wołać w tłum: „Pan w czerwonej kurtce, niech pan dzwoni pod 112!” Wtedy ktoś naprawdę czuje się odpowiedzialny.

Jeśli osoba nie reaguje, poślij kogoś po AED. AED to mały defibrylator zbudowany dla laików, który komunikatami głosowymi wyjaśnia, co robić. Często znajduje się w budynkach publicznych, na dworcach lub w miejscach pracy; dyspozytor często może powiedzieć, gdzie jest najbliższy. Potem zostajesz przy osobie, rozmawiasz z nią, chronisz ją przed zimnem, wilgocią lub upałem i obserwujesz, czy coś się zmienia.

Twoje bezpieczeństwo jest na pierwszym miejscu – to nie tchórzostwo, tylko zdrowy rozsądek. Ogień, dym, zapach gazu, kontakt z prądem, płynąca woda i ruch drogowy to zagrożenia, w które się nie pakujesz. W takich przypadkach zachowujesz dystans, dzwonisz pod numer alarmowy i dokładnie mówisz dyspozytorowi, jakie niebezpieczeństwo widzisz. Straż pożarna i pogotowie mają do takich sytuacji sprzęt i wyszkolenie.

Na drodze pomaga zabezpieczyć miejsce zdarzenia tak daleko, jak to możliwe bez ryzyka: włącz światła awaryjne, załóż kamizelkę odblaskową, ustaw trójkąt ostrzegawczy w odpowiedniej odległości. Przeniesienie osoby ze strefy zagrożenia jest słuszne tylko wtedy, gdy grozi jej bezpośrednie niebezpieczeństwo i możesz do niej dotrzeć bez narażania siebie. W ciemności pomaga światło: widzieć i być widzianym.

Jeśli masz, załóż jednorazowe rękawiczki, zwłaszcza przy krwi, a potem umyj ręce. I po udzieleniu pomocy pozwól sobie na przerwę: sytuacje zagrożenia wytrącają z równowagi, nawet gdy wszystko dobrze się kończy. Rozmowa o tym z bliskimi jest zupełnie normalna i pomocna.

Ktoś upada w kuchni w domu, starsza osoba przewraca się na chodniku, samochód zjechał z drogi na wiejskiej szosie: sytuacje są zupełnie różne, pierwsze kroki pozostają te same. Oceń sytuację, zabezpiecz, zadzwoń, każ przynieść pomoc, zostań przy osobie. Właśnie dlatego, że to zawsze to samo, warto raz porządnie się tego nauczyć.

W terenie oddalonym od ludzi telefon może nie mieć zasięgu. Wtedy ważne jest, żeby jak najdokładniej ustalić swoje położenie i umówić się z innymi, kto pójdzie po pomoc. Jeśli to możliwe, ktoś zawsze zostaje przy poszkodowanym. Pomóc mogą też alpejskie sygnały wzywania pomocy lub radio awaryjne; są o tym osobne hasła.

Czasem obecnych jest wiele osób i wszyscy tylko się przyglądają. Każdy myśli, że ktoś inny już zadzwonił – nazywa się to też efektem widza. Nigdy tak nie zakładaj; zapytaj głośno albo zadzwoń sam. Podwójne zgłoszenie jest o wiele lepsze niż żadne.

Pierwszej pomocy nie uczysz się przez czytanie, tylko przez działanie. Uznany kurs pierwszej pomocy, na przykład w Czerwonym Krzyżu lub innych organizacjach pomocowych, pozwala wszystkiego spróbować pod okiem instruktora. Regularnie go odświeżaj, bo wytyczne się zmieniają, a umiejętności praktyczne zanikają.

W codziennym życiu możesz wypracować proste nawyki: w nowych miejscach krótko sprawdź, gdzie dokładnie jesteś. Zwróć uwagę, gdzie w twoim otoczeniu znajduje się AED. Porozmawiaj z rodziną o tym, kto co robi w sytuacji zagrożenia, i dopilnuj, żeby dzieci też znały numer alarmowy. Przed podróżą poza UE warto sprawdzić, jaki numer alarmowy tam obowiązuje.

I pamiętaj o najważniejszym zdaniu z każdego kursu: jedynym prawdziwym błędem jest nicnierobienie. Nikt nie oczekuje, że zrobisz wszystko idealnie. Jeśli zadzwonisz pod numer alarmowy i zostaniesz przy osobie, zrobiłeś już bardzo wiele dobrze.