Oznaczanie własnej drogi dla ratowników – i czytanie znaków szlaków

Poszukiwania są jak układanka. Ekipy poszukiwawcze zaczynają tam, gdzie ostatnio cię widziano lub gdzie stoi twój samochód, i zawężają obszar z każdą wskazówką: śladem stopy, zgubioną rękawiczką, zeznaniem. Celowo ułożona strzałka lub notatka z godziną jest najcenniejszą wskazówką, bo mówi nie tylko, że tu byłeś, ale także kiedy i dokąd poszedłeś.

Żeby znak został uznany za celowy, musi odróżniać się od natury. W naturze prawie nie ma prostych linii, kątów prostych i regularnych kształtów. Duża strzałka z prostych patyków, krzyż lub rząd równo ułożonych kamieni wyróżnia się więc. Im większy i bardziej kontrastowy, tym lepiej.

Istniejące oznaczenia szlaków działają na tej samej zasadzie, tylko trwale. Znaki farbą na drzewach i kamieniach, drogowskazy i kopczyki są rozmieszczone tak, by z jednego znaku było widać następny. Kto idzie od znaku do znaku, nie może zgubić drogi – o ile zawróci, gdy straci oznaczenia.

The note at your starting point is the most important thing. Write down name, date, time, direction, reason, condition of the group and your plan – for example: 'Max M., 12 Oct, 2:30 p.m., two of us, uninjured, we are following the stream downhill to the south to find a road.' Put it in a bag for protection and leave it clearly visible: at eye level on a branch or under a stone in the middle of the path.

Strzałki układasz na każdym rozwidleniu i wszędzie tam, gdzie opuszczasz ścieżkę – długie co najmniej na duży krok, z końcem wskazującym twój kierunek. Między rozwidleniami pomagają rzucające się w oczy rzeczy na wysokości wzroku, takie jak taśma znacznikowa lub kawałek kolorowej tkaniny, umieszczone tak, by z każdej było widać następną. Ślady stóp na miękkim gruncie to też wskazówki.

Przy czytaniu istniejących oznaczeń szlaku: idź dalej dopiero wtedy, gdy widzisz następny znak. W Austrii szlaki piesze są oznaczone na czerwono-biało-czerwono, często z numerem szlaku na białym polu, a drogowskazy podają cel i czas marszu. W Szwajcarii szlaki piesze oznaczone są na żółto, a szlaki górskie na biało-czerwono-biało. Na skałach i piargach drogę wskazują kopczyki.

Oznaczanie nie zastępuje decyzji, czy w ogóle powinieneś się ruszać. Najpierw obowiązuje zasada STOP. Jeśli ktoś wie, gdzie jesteś, zwykle lepiej zostać w widocznym miejscu. Gdy masz zasięg telefonu, zadzwoń pod 112; w Austrii możesz też połączyć się z pogotowiem górskim pod numerem 140.

Jeśli na oznakowanym szlaku zgubisz oznaczenia, wróć do ostatniego znaku, którego byłeś pewien. Słabe ścieżki odchodzące od oznaczeń często prowadzą donikąd lub w niebezpieczny teren. A oznaczenie nic nie mówi o tym, czy trasa pasuje do ciebie, twojego wyposażenia i pogody.

Własne znaki mają sens, gdy w prawdziwej sytuacji awaryjnej musisz opuścić swoje miejsce, gdy grupa rozdziela się, by sprowadzić pomoc, lub gdy musisz oznaczyć trasę, by trafić z powrotem do rannych. W takich sytuacjach są ważną częścią twojego ratunku.

Na zwykłych wyprawach nie budujesz własnych znaków ani nowych kopczyków. Mogą wprowadzać innych w błąd, zmieniają krajobraz i nie są tolerowane na obszarach chronionych. Nacinanie kory ani łamanie gałęzi z żywych drzew nie jest konieczne nawet w sytuacji awaryjnej – wystarczą patyki i kamienie z ziemi.

Najlepszym oznaczeniem jest zostawiony plan wyprawy: kto wie, którą trasą chciałeś iść i kiedy miałeś wrócić, może zacząć poszukiwania znacznie wcześniej i dokładniej. Notatka w terenie uzupełnia ten plan, jeśli musiałeś od niego odejść.

Zasada Leave No Trace obowiązuje też dla znaków awaryjnych. Gdy sytuacja awaryjna minie lub tylko ćwiczyłeś, usuń strzałki, krzyże, taśmy i ewentualne własne kopczyki, a patyki i kamienie rozrzuć. Ćwiczenie znakowania z dziećmi w formie zabawy jest w porządku – ale na koniec wszystko zdejmij.