Prowadzenie małej grupy w sytuacji zagrożenia w dziczy

Pod stresem grupom trudno decydować wspólnie. Często zdarza się jedno z dwojga: wszyscy mówią naraz i nikt nie słucha albo wszyscy czekają, aż ktoś inny się odezwie. W obu przypadkach traci się cenny czas, a niepewność zwiększa lęk wszystkich. Jasne przywództwo to przełamuje.

Dobre przywództwo nie oznacza, że wszystko wiesz sam. Lider zbiera wiedzę i obawy wszystkich, potem decyduje i dba o to, by decyzja została wykonana. Konkretne zadania dają każdemu członkowi poczucie, że może się przyczynić. To poczucie wspólnej skuteczności wzmacnia spójność i pewność siebie – eksperci zaliczają je do czynników, które pomagają ludziom w kryzysach.

Wybór lidera powinien być szybki i wypowiedziany na głos. Najlepiej, gdy prowadzi najbardziej doświadczona i najspokojniejsza osoba, która nie jest ranna – niekoniecznie najgłośniejsza. Zaraz potem następuje przegląd wszystkich: policz osoby i zapytaj każdego z osobna, czy jest ranny, zmarznięty, mokry lub spragniony. Ranni i marznący są zaopatrywani w pierwszej kolejności; stałe pary dbają o siebie nawzajem.

Plan omawia się na głos: gdzie jesteśmy, jaki jest cel, jak postępujemy? Pytanie „Czego mi brakuje?” zachęca do wczesnego zgłaszania obaw. Potem lider decyduje i wszyscy się tego trzymają. Zadania przydziela się konkretnie, z imionami i ramami czasowymi, dopasowane do możliwości ludzi: osoby lękliwe dostają zadanie do ogarnięcia; dzieci zbierają liście lub dają sygnały gwizdkiem.

Tempo i plany wyznacza najsłabszy członek grupy. Cichych osób regularnie pyta się osobiście, jak się czują, bo często zatrzymują dla siebie chłód, strach lub ból. Nikt nie odchodzi sam, nawet na chwilę, bez powiedzenia komuś i pozostania w zasięgu głosu.

Rozdzielenie grupy to jedna z najbardziej ryzykownych decyzji. Jeśli trzeba sprowadzić pomoc, idą co najmniej dwie osoby, z jasno określoną trasą, harmonogramem i pisemnymi notatkami o sytuacji. Osób rannych i dzieci nigdy nie zostawia się samych. Wezwanie alarmowe pod 112 – w Austrii także 144, a w górach 140 – jest prawie zawsze lepsze niż marsz pieszo, jeśli gdziekolwiek jest zasięg.

Lider jest też czynnikiem bezpieczeństwa. Wyczerpany lider popełnia błędy; dlatego w razie potrzeby przywództwo przekazuje się świadomie i na głos. A lider, który odrzuca obawy, może wzmacniać błędy. Słuchanie nie jest więc słabością, lecz częścią dobrego podejmowania decyzji.

Jasne przywództwo pomaga każdej małej grupie w sytuacji awaryjnej: wędrowcom, grupom rodzinnym i młodzieżowym, kręgom przyjaciół, obcym, którzy przypadkiem znaleźli się razem w schronisku. W przypadku obcych pomaga krótka runda przedstawienia się z imionami i umiejętnościami, na przykład „jestem pielęgniarką” lub „znam okolicę”.

Gdy tylko na miejscu są wyszkoleni ratownicy, przejmują dowodzenie, a grupa stosuje się do ich poleceń. Dla dużych tłumów obowiązują inne zasady; ten wpis jest przeznaczony dla małych grup liczących mniej więcej od trzech do dziesięciu osób.

Podręczniki alpinistyczne, takie jak „Mountaineering: The Freedom of the Hills”, szczegółowo omawiają przywództwo, decyzje w małych grupach i procedury awaryjne. Powracająca w nich myśl: dobre decyzje powstają, gdy lider bierze odpowiedzialność, pozostając otwartym na obserwacje wszystkich.

Regularne krótkie rundy rano i wieczorem utrzymują grupę razem: co zrobiono? Jak się wszyscy czują? Co zmieniamy? Głośne uznawanie sukcesów i podziękowania wyraźnie poprawiają nastrój. Jak rozładować napięcie i konflikty, opisano we wpisie o konfliktach w grupach pod stresem.