Zając, królik, wiewiórka: czytanie śladów skoków

Zwierzęta skaczące mają długie, silne tylne nogi i krótsze przednie. Podczas skoku odbijają się z tyłu, przez chwilę lecą, lądują z przodu i podciągają tylne nogi daleko do przodu, mijając przednie stopy. Tam lądują i odbijają się do kolejnego skoku. Powstaje grupa czterech odcisków, w której tylne stopy leżą z przodu.

To, jak lądują przednie stopy, zdradza grupę zwierząt. Zające i króliki stawiają je jedna po drugiej, jedna za drugą, często lekko przesunięte. Z dwiema tylnymi stopami obok siebie z przodu powstaje kształt litery Y. Wiewiórki są wspinaczami; lądują obiema przednimi łapami jednocześnie obok siebie, jak przy skakaniu z gałęzi na gałąź. Z tylnymi stopami z przodu powstaje prostokąt.

Im szybciej zwierzę się porusza, tym dłuższe są skoki. Uciekający zając może robić bardzo długie susy; zając spokojnie szukający pokarmu skacze natomiast na krótkie odległości. Odstępy między grupami mówią więc, czy zwierzę było rozluźnione, czy się spieszyło.

Najpierw ustal kierunek ruchu, potem gatunek. Szukaj dwóch dużych, wydłużonych odcisków: leżą z przodu i tam zwierzę poszło. Potem spójrz na małe odciski za nimi: jeden za drugim jak litera Y, czy obok siebie jak prostokąt? To już odróżnia zająca lub królika od wiewiórki.

Zająca szaraka od królika odróżnisz po wielkości i miejscu. Tylne odciski zająca mają około 5–6 centymetrów długości, na śniegu wyraźnie dłuższe, gdy odbije się cała podeszwa (wartości orientacyjne). Króliki są mniejsze, robią krótsze skoki i żyją w koloniach z wieloma norami, często w piaszczystej glebie, na skarpach albo w parkach. Zające żyją bez nory na polach i skrajach lasów i odpoczywają w płytkim zagłębieniu, zwanym leżem.

Ślady wiewiórek prowadzą od drzewa do drzewa i kończą się przy pniu. Razem ze śladami żerowania obraz staje się jasny: szyszki świerkowe ogryzione do postrzępionego rdzenia, z kupką łusek u stóp pnia, i orzechy laskowe rozłupane czysto na dwie połówki. Myszy natomiast wygryzają w orzechach małe, okrągłe dziurki.

Zające szare mogą przenosić tularemię. Zaraża ona też ludzi, na przykład gdy dotkną chorych lub martwych zwierząt. Dlatego nigdy nie dotykasz martwych zajęcy i królików i trzymasz psy z daleka. Jeśli znajdziesz kilka martwych zwierząt, zgłoś to miejscowemu dzierżawcy łowiska lub urzędowi weterynaryjnemu.

Młode zające leżą w ciągu dnia same i nieruchomo w zagłębieniu. Nie są porzucone: matka przychodzi zwykle tylko raz lub dwa razy dziennie, głównie o zmierzchu, żeby je nakarmić, aby nie przyciągać drapieżników. Młodego zająca nie dotykasz i nie zabierasz. Od razu idź dalej i weź psa na smycz.

Odchodów zajęcy, królików i gryzoni też nie dotykasz. Po tropieniu umyj ręce. Dbaj o siebie zimą: spacer tropiciela po śniegu to frajda, ale mokre ubranie i zimne dłonie szybko się wychładzają.

Ślady skoków są idealne dla początkujących i dzieci: są częste, rzucają się w oczy i mają wyraźny wzór. Po nocy ze świeżym śniegiem znajdziesz je na polach, łąkach, w parkach i ogrodach. Kiedy dobrze określisz kierunek ruchu, lepiej zrozumiesz też inne wzory śladów.

Trudno jest w liściach, trawie albo bardzo głębokim, sypkim śniegu, gdzie nie widać wyraźnych grup. Młode zające i dorosłe króliki trudno od siebie odróżnić. Myszy też skaczą grupami po cztery, tylko maleńkimi – tu pomaga porównanie wielkości z miarką.

Zające mają sprytną sztuczkę: zanim położą się w swoim leżu, często cofają się kawałek własnym śladem, a potem robią długi skok w bok. Dla ścigającego, który idzie za węchem, ślad urywa się nagle. Dla ciebie to ekscytująca zagadka – ciąg dalszy często znajdziesz kilka metrów w bok.

Zające i króliki przegryzają gałązki czysto i skośnie ostrymi siekaczami, jakby przecięto je nożem. Jelenie i sarny natomiast zostawiają postrzępione krawędzie, bo brakuje im górnych siekaczy. Nawet bez odcisku możesz więc poznać, kto ogryzał krzew.