Upał i zimno w miejscu docelowym: pierwsze dni spędź ostrożnie

Ciało utrzymuje temperaturę wewnętrzną w wąskim zakresie. W upale oddaje ciepło głównie przez parowanie potu. Przy powtarzanej, umiarkowanej aktywności w cieple przystosowuje się: zaczyna się pocić wcześniej, skuteczniej się chłodzi i lepiej znosi obciążenie. To przystosowanie, aklimatyzacja, rozwija się w ciągu kilku dni do około dwóch tygodni.

Do tego czasu ciało jest bardziej podatne na szkody. Program, który w domu byłby łatwy, może być zbyt wymagający w pierwszym tygodniu w upale. Wysoka wilgotność dodaje kolejny czynnik: pot gorzej paruje, chłodzenie działa gorzej, a obciążenie odczuwa się znacznie silniej niż w suchym upale przy tej samej temperaturze.

Na zimno prawie nie ma fizycznej adaptacji, która byłaby naprawdę wystarczająca. Tu liczy się ochrona z zewnątrz: kilka warstw odzieży, czapka i rękawiczki, zachowanie suchości oraz ochrona przed wiatrem i wilgocią. Mokra odzież, zwłaszcza bawełniana, traci większość swojego działania ogrzewającego.

Zaplanuj pierwsze dni łagodnie. Nie planuj forsownych wycieczek na dzień przyjazdu i zwiększaj wysiłek powoli, przez kilka dni. W upale wykorzystuj chłodniejsze godziny poranne i wieczorne, a w południe odpoczywaj w cieniu.

Pij przez cały dzień i nie czekaj, aż poczujesz pragnienie. Kolor moczu to prosta wskazówka: bardzo ciemny mocz sugeruje, że powinieneś pić więcej. Przy silnym poceniu tracisz też sól; pomagają ją uzupełnić normalne posiłki. Zwracaj uwagę na jakość lokalnej wody i pij tylko wodę, która jest bezpieczna. Alkohol w upale nie jest orzeźwieniem, lecz dodatkowym obciążeniem.

Ubieraj się odpowiednio. W upale pomagają jasne, luźne ubrania, kapelusz i ochrona przeciwsłoneczna. W zimnie pomagają warstwy, które można zakładać i zdejmować zależnie od wysiłku, czapka, rękawiczki, ochrona przed wiatrem i deszczem oraz suche ubranie na zmianę.

W upale ból głowy, zawroty głowy, nudności i silne wyczerpanie to sygnały, by przestać: wejdź w cień, odpocznij, pij. Splątanie, zaburzenia świadomości lub zasłabnięcie mogą wskazywać na udar cieplny. Wtedy natychmiast zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE), przenieś osobę w cień i ją schładzaj.

W zimnie silne dreszcze, drętwienie, niezdarność, splątanie lub wyraźna apatia to objawy ostrzegawcze hipotermii. Chroń osobę przed dalszą utratą ciepła – z dala od wiatru i wilgoci, w suchej odzieży, z izolacją – i wezwij pomoc. Leczenie udaru cieplnego i hipotermii należy do służb ratunkowych.

Uważaj nie tylko na siebie, ale także na współpodróżnych. Małe dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami układu krążenia lub przyjmujące niektóre leki są szczególnie narażone w upale. Kto ma choroby przewlekłe, powinien przed podróżą zasięgnąć porady lekarza. I pamiętaj: nigdy nie zostawiaj dzieci w samochodzie – zaparkowany samochód bardzo szybko nagrzewa się na słońcu.

Klasyk: przylot do ciepłego kraju wakacyjnego, długie zwiedzanie w południowym słońcu albo wędrówka zaplanowana już na pierwszy dzień. Lepszy jest spokojny pierwszy dzień z krótkimi dystansami, a duży program dopiero później. Nie skraca to urlopu, tylko czyni go przyjemniejszym.

Odwrotnie, wielu ludzi nie docenia, jak zimno może być w pustynne noce, w górach albo przy wietrze i deszczu nad morzem. Kto jedzie z lata w zimę, powinien zabrać odzież na prawdziwy mróz, nie tylko cienką kurtkę. Wysokość to osobny temat z własnymi zasadami i nie jest tu omawiana.