Rozpoznawaj najniebezpieczniejsze rośliny trujące i unikaj ich

Rośliny nie mogą uciec. Dlatego wiele z nich chroni się truciznami przed zwierzętami, które chcą je zjeść. Te substancje działają na nerwy, serce, jelita lub skórę. W przypadku opisanych tu roślin niebezpieczna dla człowieka ilość jest niewielka, a dla dzieci jeszcze mniejsza.

Szczwół i szalej atakują nerwy i mogą powodować paraliż lub drgawki. Naparstnica i konwalia zawierają substancje działające na serce. Zimowit zawiera truciznę komórkową, której działanie często zaczyna się dopiero po kilku godzinach. Tojad działa na nerwy i serce, a jego trucizna może wchłaniać się też przez skórę.

Barszcz Sosnowskiego jest inny: jego sok jest groźny głównie na skórze, a nie po zjedzeniu. Razem ze światłem słonecznym powoduje uszkodzenia skóry przypominające oparzenia – często dopiero po kilku godzinach lub dniach, z pęcherzami, które goją się długo.

Najważniejsza grupa to baldaszkowate: rośliny z wieloma drobnymi, zwykle białymi kwiatami zebranymi w baldachy. Należą do nich trybula, pietruszka i marchew dzika, ale też śmiertelnie trujące szczwoły. Szczwół plamisty ma gładką łodygę z czerwonobrązowymi plamkami, a po rozgnieceniu pachnie mysim moczem. Dla początkujących: baldaszkowatych nie zbiera się wcale.

Przy czosnku niedźwiedzim sprawdzasz każdy liść osobno. Czosnek niedźwiedzi ma dla każdego liścia własny ogonek i matowy spód liścia. Konwalia ma zwykle dwa liście wsunięte jeden w drugi u nasady i błyszczący spód. Zimowit ma liście bez ogonków, w pęczku, często z torebką nasienną pośrodku. Obrazki (arum) mają strzałkowate liście z siatkowatym unerwieniem. Zapach czosnku jest zawodny, bo po pierwszym prawdziwym liściu palce pachną czosnkiem.

Zapamiętaj też rzucające się w oczy rośliny ozdobne i ogrodowe: cis z czerwonymi osnówkami, złotokap z żółtymi, zwisającymi gronami kwiatów, tojad z niebieskimi kwiatami w kształcie hełmu i naparstnicę z purpurowymi dzwonkami. Często rosną właśnie tam, gdzie bawią się dzieci.

Przy podejrzeniu zatrucia liczy się spokój i właściwa kolejność. Usuń resztki roślin z ust, pozwól osobie wypluć, daj najwyżej kilka łyków wody. Nie prowokuj wymiotów: wymiociny mogą dostać się do płuc, a niektóre trucizny szkodzą ponownie w drodze powrotnej. Mleko, słona woda i inne domowe sposoby też nie pomagają i mogą zaszkodzić.

W Austrii dzwoń do Centrum Informacji Toksykologicznej: +43 1 406 43 43, całą dobę. Lekarze powiedzą ci, czy jest zagrożenie i co robić. Przygotuj informacje: jaka roślina, jaka jej część, ile, kiedy, wiek i waga osoby oraz jak się czuje. W Niemczech działają regionalne ośrodki informacji toksykologicznej. Przy problemach z oddychaniem, drgawkach, zaburzeniach świadomości lub przyspieszonym biciu serca natychmiast dzwoń pod 144 lub 112.

Po kontakcie z barszczem Sosnowskiego od razu umyj skórę dużą ilością wody z mydłem i przez kilka dni chroń to miejsce przed słońcem. Przy pęcherzach lub na dużych obszarach skóry idź do lekarza. Jeśli sok dostał się do oka, od razu płucz je dużą ilością wody i zasięgnij pomocy medycznej.

Ta wiedza przyda ci się zawsze, gdy jesteś na dworze, opiekujesz się dziećmi, planujesz ogród albo chcesz zbierać dzikie rośliny. To podstawa, by unikać zagrożeń – a nie instrukcja jedzenia podobnych roślin. To, że rozpoznajesz jedną trującą roślinę, nie znaczy, że roślina obok jest jadalna.

W prawdziwej sytuacji kryzysowej: rośliny prawie nigdy cię nie uratują. Dają mało energii, a niosą duże ryzyko. Woda, ciepło i sprowadzenie pomocy są o wiele ważniejsze niż sałatka z ziół z niepewnych liści.

Niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka podkreśla, że w Europie Środkowej jest tylko kilka naprawdę silnie trujących roślin. Większość zatruć u dzieci kończy się bez szkód, bo dzieci tylko troszkę próbują. Właśnie dlatego warto dobrze poznać te nieliczne groźne gatunki, zamiast głównie się bać.

Barszcz Sosnowskiego (barszcz olbrzymi) to gatunek introdukowany i znajduje się na unijnej liście gatunków inwazyjnych. Większe skupiska przy ścieżkach lub placach zabaw najlepiej zgłosić w urzędzie gminy. Zająć się nim powinny tylko osoby w odzieży ochronnej i z doświadczeniem.