Microspikes, rakiety śnieżne, raki: co do czego?

Gumowe podeszwy z bieżnikiem trzymają na ziemi, skale i sypkim śniegu, bo bieżnik wciska się w podłoże. Na lodzie to nie działa: powierzchnia jest twarda i gładka, a często pokrywa ją cienka warstewka wody, która działa jak smar. Metalowe kolce natomiast wbijają się w lód na niewielką głębokość i dzięki temu dają przyczepność.

Mikrokolce mają krótkie kolce na łańcuszkach rozpiętych między elastycznymi gumowymi uprzężami. Chwytają powierzchnię lodu i ubitego śniegu. Raki mają znacznie dłuższe zęby, często także przednie zęby skierowane do przodu, i są na stałe mocowane do pasującego buta. Dlatego chwytają też twardy śnieg i stromy lód.

Rakiety śnieżne działają zupełnie inaczej. Zwiększają powierzchnię, na której twój ciężar spoczywa na śniegu. Im większa powierzchnia, tym mniejszy nacisk na każdy fragment śniegu – i tym mniej się zapadasz. Wiele rakiet ma też pazury pod stopą i podpórkę pod piętę, która unosi piętę przy podejściu.

Mikrokolce są przeznaczone na oblodzone ścieżki turystyczne, drogi leśne i ścieżki płaskie lub średnio strome, a także na śliskie chodniki w codziennym życiu. Są lekkie, szybko się je zakłada i pasują na wiele zwykłych butów. Rozmiar musi pasować do buta; przymierz je w domu, zanim wyruszysz.

Rakiety śnieżne są przeznaczone na głęboki, miękki śnieg, w którym inaczej przy każdym kroku zapadałbyś się głęboko. Najlepiej wyregulować wiązanie w domu, w spokoju, w butach, które założysz na wycieczkę. Na twardym, oblodzonym podłożu albo na stromych stokach rakiety śnieżne często bardziej przeszkadzają.

Raki należą w wysokie góry, na lodowce, strome pola twardego śniegu i lód. Potrzebują pasującego, dostatecznie sztywnego buta, czekana i przede wszystkim przeszkolenia. Kurs w klubie alpejskim lub szkole górskiej uczy techniki chodzenia i zatrzymywania upadku czekanem. Kto tego nie nauczył się, nie ma czego szukać w takim terenie.

Raków i czekana używaj wyłącznie po przeszkoleniu. Upadek na stromym lodzie lub twardym śniegu bardzo szybko nabiera prędkości, a bez wyćwiczonej techniki często nie da się go zatrzymać. Z tego samego powodu mikrokolce nie nadają się na stoki z twardym śniegiem lub lodem, gdzie grozi upadek: ich krótkie kolce nie trzymają tam niezawodnie.

Żaden sprzęt poprawiający przyczepność nie chroni przed lawinami. Dobry sprzęt może wręcz skusić do wejścia w teren, którego inaczej by się unikało. Służby ostrzegania przed lawinami publikują komunikaty według skali zagrożenia obowiązującej w całej Europie. Do terenu lawinowego wchodź tylko ze znajomością warunków, odpowiednim sprzętem i przeszkoleniem – w przeciwnym razie go unikaj. W razie wątpliwości zawsze słuszne jest zawrócenie.

Kolce i zęby są ostre. Noś je w ochronnym woreczku, żeby nic nie uszkodziły w plecaku. Uważaj, żeby nie zahaczyć nimi o własne nogawki – może to spowodować upadek. Na skale, asfalcie i gładkich płytkach chodź ostrożnie albo zdejmij mikrokolce, bo metalowe kolce łatwo się tam ślizgają.

W mikrokolcach chodzi się dość krótkimi krokami i stawia stopę możliwie płasko, żeby jak najwięcej kolców chwytało jednocześnie. Przy każdym kroku unoś stopy zamiast szurać – szurające stopy łatwo się zaczepiają. Zbyt długie kroki wytrącają z równowagi.

Nie wypróbowuj nowego sprzętu po raz pierwszy w trakcie wyprawy. Załóż mikrokolce albo rakiety śnieżne w domu, wyreguluj je i przejdź się w nich kawałek, na przykład po oblodzonej ścieżce w pobliżu. Dzięki temu zauważysz, czy wszystko pasuje, i nie będziesz musiał później majstrować w śniegu zmarzniętymi palcami.

Po użyciu osusz sprzęt, żeby nic nie zardzewiało. Przy okazji sprawdź, czy kolce nie są powyginane, czy guma nie ma pęknięć i czy ogniwa łańcuszka są w porządku. Uszkodzone części wymień, zanim znów wyruszysz.

Raki istnieją od dawna; podręczniki alpinistyczne, takie jak „Mountaineering: The Freedom of the Hills”, szczegółowo opisują ich technikę i podkreślają, że trzeba ćwiczyć pod okiem instruktora. Mikrokolce to nowsza pomoc, przeznaczona głównie na zimowe spacery po ścieżkach.

Największym niebezpieczeństwem przy sprzęcie poprawiającym przyczepność jest fałszywe poczucie bezpieczeństwa. Czyni on chodzenie po lodzie bezpieczniejszym, ale nie zmienia terenu. Stromy stok pozostaje stromy, a zagrożenie lawinowe pozostaje. Kto o tym pamięta, może z mikrokolcami i rakietami śnieżnymi bardzo cieszyć się zimą.