Quinzhee (wydrążony kopiec śnieżny)
Duży stos odrzuconego śniegu zostawia się do osiadania, a potem wydrąża. Sprawdza się nawet przy niewielkiej pokrywie śnieżnej, ale pochłania dużo czasu i sił oraz niesie ryzyko zawalenia, uduszenia i zatrucia tlenkiem węgla. Tylko we dwoje lub więcej osób, z wprawą i nigdy w terenie lawinowym.
- Kilka godzin, wliczając czas oczekiwania na osiadanie
Wyjaśnione prosto
Quinzhee (wymawiane mniej więcej „kwin-zi”) to duża hałda śniegu, którą się drąży – prawie jak igloo, tylko bez bloków. Najpierw nagarniasz łopatą dużo śniegu w okrągły kopiec. Potem czekasz, aż śnieg osiądzie i stwardnieje. Dopiero wtedy drążysz w nim jaskinię od środka.
Żeby strop nie wyszedł za cienki, najpierw wbijasz w kopiec kije jednakowej długości. Gdy podczas kopania trafisz na koniec kija, przestajesz w tym miejscu kopać.
To dużo pracy i nie jest wolne od niebezpieczeństw. Nigdy nie buduj sam: jedna osoba kopie, druga zostaje na zewnątrz i może od razu pomóc. I nigdy kuchenki ani świecy w środku – zawsze trzymaj otwarty otwór na powietrze.
Jak to działa
Gdy odgarniasz śnieg łopatą, kryształki śniegu są mieszane i łamane. Z czasem znów się ze sobą wiążą – nazywa się to osiadaniem lub spiekaniem. To sprawia, że hałda staje się nośna, trochę jak sypki cukier, który się zbija. Dopiero gdy to nastąpi, można ją drążyć bez natychmiastowego zawalenia.
Zaleta w porównaniu z jaskinią śnieżną: nie potrzebujesz głębokiej zaspy. Quinzhee działa nawet przy małej grubości pokrywy śnieżnej, bo śnieg zgarniasz sam. Ale kosztuje to dużo czasu i energii.
W środku obowiązuje to samo co w każdym schronieniu śnieżnym: ciepłe powietrze unosi się. Dlatego platforma do spania jest wyżej niż wejście, a niskie wejście staje się pułapką na zimno. Gładki, wypukły sufit sprawia, że krople spływają po ścianach zamiast kapać na ciebie.
Bezpieczeństwo: na co zwracać uwagę
Nigdy nie buduj ani nie drąż w pojedynkę. Jedna osoba kopie, druga zostaje na zewnątrz i może natychmiast pomóc w razie zawalenia. Łopata jest zawsze pod ręką – w nocy także w środku. Zbyt cienkie ściany lub stropy oraz warunki odwilży prowadzą do zawalenia. Przy pęknięciach, zapadającym się stropie lub silnym kapaniu wyjdź natychmiast. Nie śpij w środku podczas odwilży ani deszczu.
Kuchenki, świece i palniki mogą wytwarzać w schronieniu śnieżnym śmiertelne ilości tlenku węgla i zużywać tlen. Otwarty otwór wentylacyjny jest obowiązkowy, przebity ukośnie przez strop i regularnie przetykany. Kuchenki z zasady uruchamia się na zewnątrz.
Kopanie powoduje, że się moczysz i pocisz, a przemoczone ubranie może wywołać hipotermię. Najpierw zdejmij warstwy izolacyjne, pracuj powoli i zmieniajcie się. Teren lawinowy jest wykluczony: nie buduj na stokach ani pod nimi, pod nawisami śnieżnymi ani w żlebach. Przy objawach hipotermii zadzwoń pod lokalny numer alarmowy (112 w UE).
Na co naprawdę zwrócić uwagę
Cierpliwość podczas osadzania się śniegu jest decydująca. Kto zacznie kopać zbyt wcześnie, kopie w luźnym śniegu, który się zsuwa lub zapada. Jak długo trwa osadzanie, zależy silnie od rodzaju śniegu i temperatury – nie ma wiarygodnej wartości. W tym czasie pozostań w cieple i suchości zamiast stać i marznąć.
Znaczniki grubości to twoje najważniejsze zabezpieczenie. Wbij kije jednakowej długości pionowo w kopiec z zewnątrz, dookoła, aż będą równo z powierzchnią. Gdy podczas drążenia zobaczysz koniec kija, ściana jest w tym miejscu wystarczająco gruba – przestań tam kopać. Bez znaczników strop prawie zawsze wychodzi zbyt cienki.
Bardzo mokry śnieg jest ciężki i skłonny do osiadania; bardzo sypki, zimny śnieg często słabo się wiąże. Oba utrudniają budowę i czynią ją mniej bezpieczną. Niekorzystne są też drzewa z dużą ilością śniegu na gałęziach bezpośrednio nad miejscem budowy.
Kiedy to ma sens – a kiedy nie
Quinzhee to rozwiązanie na planowane wyprawy zimowe, obozy zimowe i kursy, gdy dostępne są co najmniej dwie wprawne osoby, łopaty i dużo czasu – a śnieg nie jest dość głęboki na jaskinię.
Właśnie dlatego, że wygląda prosto, bywa niedoceniane. Nie nadaje się w pojedynkę, o zmierzchu, przy bardzo mokrym lub bardzo sypkim śniegu ani w terenie lawinowym. W prawdziwych sytuacjach awaryjnych rów śnieżny albo awaryjny biwak jest zwykle szybszy i bezpieczniejszy.
Warto wiedzieć
Quinzhee pochodzi z Ameryki Północnej; nazwę zwykle wywodzi się z języków atapaskańskich. Stosuje się je na obozach zimowych i kursach outdoorowych, bo działa nawet tam, gdzie śniegu jest za mało na jaskinię.
Typowe przyczyny wypadków są zawsze te same: drążenie w pojedynkę, zbyt cienkie stropy i brak wentylacji. Kto poważnie potraktuje te trzy punkty i najpierw przećwiczy technikę pod okiem instruktora w bezpiecznym terenie, szybko zrozumie, dlaczego schronienia śnieżne wymagają doświadczenia.
Krok po kroku
Wybierz bezpieczne miejsce
Płaski teren bez stoków powyżej, bez drzew obciążonych śniegiem bezpośrednio nad głową.
- 1
Wybierz bezpieczne miejsce
Płaski teren bez stoków powyżej, bez drzew obciążonych śniegiem bezpośrednio nad głową.
- 2
Usyp kopiec ze śniegu
Nasyp śniegu w duży, okrągły kopiec, mieszając go w trakcie. Zdejmuj warstwy ubrania, aby się nie spocić.
- 3
Wbij znaczniki grubości
Wbij dookoła w kopiec pionowo kije jednakowej długości, tak aby były równo z powierzchnią.
- 4
Pozwól mu osiąść
Zostaw kopiec na jakiś czas w spokoju. Potrzebny czas zależy od śniegu i temperatury; w tym czasie dbaj o to, by być ciepłym i suchym.
- 5
Wydrążanie – we dwoje
Wykop niskie wejście i wydrążaj od środka. Gdy tylko pojawi się koniec kija, przestań w tym miejscu kopać. Druga osoba zostaje na zewnątrz.
Przy pęknięciach, osiadaniu lub kapaniu natychmiast wyjdź na zewnątrz.
- 6
Wentylacja i miejsce do leżenia
Wykonaj w dachu ukośny otwór wentylacyjny, zrób miejsce do leżenia wyżej niż wejście i wygładź wewnętrzny sufit, aby krople spływały.
- 7
Noc i oznaczenie
Trzymaj łopatę w środku, regularnie przetykaj otwór wentylacyjny, nie zamykaj wejścia całkowicie, oznacz miejsce na zewnątrz.
Częste błędy
- Kopanie w pojedynkę
- Kopiec nie osiadał wystarczająco długo
- Kopanie bez znaczników grubości – zbyt cienki dach
- Brak otworu wentylacyjnego
- Kuchenka lub świeca w środku
- Przepocone ubranie
Krótki przegląd
Materiały
Łopata do śniegu
Co najmniej jedna, lepiej dwie
Podczas kopania schronienia w śniegu zawsze zabieraj ją ze sobą do środka.
Wytrzymałe gałęzie / tyczki
Kije jednakowej długości jako znaczniki grubości
Nie tnij żywego drewna tam, gdzie jest to zabronione.
Mata do spania
Sucha odzież na zmianę
Noś ją w wodoodpornym opakowaniu – mokra odzież prawie nie izoluje.
Latarka czołowa / latarka
Nadaje się dla
- Planowane zimowe ćwiczenia w towarzystwie
- Obszary z niewielką, ale wystarczająco spoistą pokrywą śnieżną
Nie nadaje się dla
- Sam
- Gdy zapada zmrok
- Bardzo mokry lub bardzo sypki śnieg
- Teren lawinowy
Wymagania wstępne
- Co najmniej jedna druga osoba
- Praktyczne ćwiczenia pod okiem instruktora
- Wiele godzin dziennego światła
- Płaski teren bezpieczny przed lawinami
Jak to działa
Odrzucany śnieg miesza się podczas przerzucania; z czasem kryształki łączą się ponownie (osiadanie, czyli spiekanie) i kopiec staje się nośny. Następnie wydrąża się go od środka. Znaczniki grubości pokazują, kiedy ściana jest wystarczająco gruba. Miejsce do spania powyżej poziomu wejścia zatrzymuje cieplejsze powietrze w pomieszczeniu, a otwór wentylacyjny zapewnia świeże powietrze.
Zalety
- Działa nawet przy niewielkiej pokrywie śnieżnej
- Bardzo dobra ochrona przed wiatrem
- Śnieg izoluje
Wady
- Bardzo duży nakład czasu i sił
- Niebezpieczeństwo zawalenia i zatrucia CO
- Przemoknięcie podczas kopania
- Sensowne tylko w grupie
Wiedza pogłębiona
Tło merytoryczne
Quinzhee pochodzi z Ameryki Północnej; nazwę zwykle wywodzi się z języków atabaskańskich. Stosuje się je na zimowych obozach i kursach outdoorowych, bo działa nawet tam, gdzie śniegu jest za mało na jaskinię.
Właśnie dlatego, że wygląda na proste, bywa niedoceniane: samotne wydrążanie, zbyt cienkie dachy i brak wentylacji to typowe przyczyny wypadków. W prawdziwej sytuacji awaryjnej rów śnieżny lub awaryjny biwak są zwykle szybsze.
Częste błędy
- Kopanie w pojedynkę
- Kopiec nie osiadał wystarczająco długo
- Kopanie bez znaczników grubości – zbyt cienki dach
- Brak otworu wentylacyjnego
- Kuchenka lub świeca w środku
- Przepocone ubranie
Ograniczenia i ryzyka
- Brak podanych grubości ścian i czasów oczekiwania – wszystko silnie zależy od śniegu
- Brak informacji o zagrożeniu lawinowym
Zamienniki materiałów
Wyprowadzone z właściwości materiałów: zamiennik musi mieć wszystkie istotne właściwości. Przestrzegaj uwag dotyczących zamiennika.
- Mata do spania
- Suche liście, trawa lub gałązki iglaste (Zbieraj tylko tam, gdzie wolno; żadnych roślin chronionych. Sprawdź, czy nie ma kleszczy i owadów.), Plecak, Sucha odzież na zmianę (Noś ją w wodoodpornym opakowaniu – mokra odzież prawie nie izoluje.), Wełniany koc / kołdra (Trzymaj z dala od świec, pieców i grzejników.), Izolowana lodówka turystyczna (Utrzymuje chłód tylko przez ograniczony czas; bez wkładów chłodzących lub lodu nie jest lodówką.), Śpiwór (Nie przechowuj długo w ściśniętej formie; nie pakuj wilgotnego.), Gazeta i karton (Łatwopalne – trzymaj z dala od świec, kuchenek, grzejników i żaru.), Izolowana skrzynia do gotowania (skrzynia z sianem, termos obiadowy) (Nigdy nie wkładaj do środka otwartego ognia ani żaru – tylko gorący, zamknięty garnek.), Długie źdźbła na poszycie (trzcina, trawa, sitowie) (Bardzo łatwopalne – żadnego otwartego ognia ani iskier w pobliżu.), Izolacja garnka (pokrowiec termoizolacyjny, czapka lub polar) (Tylko wokół garnka, który już nie stoi na kuchence – materiał zajmuje się ogniem od płomienia.)
- Sucha odzież na zmianę
- Mata do spania, Suche liście, trawa lub gałązki iglaste (Zbieraj tylko tam, gdzie wolno; żadnych roślin chronionych. Sprawdź, czy nie ma kleszczy i owadów.), Plecak, Wełniany koc / kołdra (Trzymaj z dala od świec, pieców i grzejników.), Izolowana lodówka turystyczna (Utrzymuje chłód tylko przez ograniczony czas; bez wkładów chłodzących lub lodu nie jest lodówką.), Śpiwór (Nie przechowuj długo w ściśniętej formie; nie pakuj wilgotnego.), Gazeta i karton (Łatwopalne – trzymaj z dala od świec, kuchenek, grzejników i żaru.), Izolowana skrzynia do gotowania (skrzynia z sianem, termos obiadowy) (Nigdy nie wkładaj do środka otwartego ognia ani żaru – tylko gorący, zamknięty garnek.), Długie źdźbła na poszycie (trzcina, trawa, sitowie) (Bardzo łatwopalne – żadnego otwartego ognia ani iskier w pobliżu.), Izolacja garnka (pokrowiec termoizolacyjny, czapka lub polar) (Tylko wokół garnka, który już nie stoi na kuchence – materiał zajmuje się ogniem od płomienia.)
- Latarka czołowa / latarka
- telefon komórkowy (Bateria szybko się rozładowuje na mrozie oraz przy ciągłym używaniu ekranu i GPS-u.), Latarnia bateryjna / lampa LED
Wyniki pochodzą wyłącznie z uporządkowanych haseł. Nie są generowane żadne improwizowane instrukcje.
Źródła (3)
- The Mountaineers Books (2017): Mountaineering: The Freedom of the Hills, 9th edition · Schronienia śnieżne w alpinizmie
- World Health Organization, Regional Office for Europe (2010): WHO guidelines for indoor air quality: selected pollutants (carbon monoxide chapter) · Tlenek węgla w zamkniętych pomieszczeniach
- Wilderness & Environmental Medicine (Wilderness Medical Society) (2019): Wilderness Medical Society Clinical Practice Guidelines for the Out-of-Hospital Evaluation and Treatment of Accidental Hypothermia: 2019 Update · Wiatr, wilgoć i kontakt z podłożem jako czynniki wychłodzenia