Lis czy pies? Jak odróżnić odciski łap i układ śladów

Psowate chodzą na palcach. Cztery palce dotykają ziemi; piąty znajduje się wysoko na przedniej łapie i prawie nigdy się nie odbija. Pazurów nie da się schować, więc przed palcami zwykle widać małe kropki lub kreski. Za palcami leży duża poduszka. Lis, pies i wilk mają tę samą budowę – i to odróżnia je od kotów, które podczas chodzenia chowają pazury i zostawiają bardziej okrągłe ślady.

Lis jest lekko zbudowany i ma małe poduszki. Jego dwa środkowe palce wyraźnie wysunięte są przed zewnętrzne, a między poduszkami zostaje dużo wolnego miejsca. Zimą między poduszkami rośnie mu sierść i wtedy ślady wyglądają miękko i niewyraźnie. Psy bardzo różnią się zależnie od rasy, ale zwykle mają mocniejsze poduszki, a ich palce leżą bliżej siebie i bardziej równo. Dlatego ślad jest okrągły.

Układ śladów wynika z chodu. Lis zmierzający do celu truchta oszczędnie: tylna łapa ląduje dokładnie w śladzie przedniej, a wszystkie ślady leżą prawie na jednej linii. Tropiciele nazywają to kłusem w jednej linii. Pies na spacerze nie ma celu; kołysze się na boki, skacze i zawraca. Obraz całości na wielu metrach jest więc często bardziej wymowny niż pojedynczy ślad.

Nie szukaj pierwszego śladu, jaki zobaczysz, tylko najlepszego. Na brzegach kałuż, w wilgotnym błocie lub w cienkim świeżym śniegu na twardym podłożu opuszki i pazury widać najwyraźniej. Połóż obok miarkę i fotografuj prosto z góry, najlepiej przy słabym świetle rano lub wieczorem. Zmierz kilka śladów, bo przednie i tylne łapy się różnią: tylna łapa jest nieco mniejsza i węższa.

Orientacyjnie: dorosły lis ma ślady przednich łap długości około 4,5 do 6 centymetrów i szerokości 3,5 do 4,5 centymetra. To pokrywa się z wieloma małymi i średnimi psami. Sama wielkość więc nie wystarczy. Dopiero gdy kształt, wielkość i układ śladów do siebie pasują, twoje przypuszczenie ma mocne podstawy. Mimo to zapisz je jako przypuszczenie, nie pewność.

Idź przez jakiś czas wzdłuż tropu, nie wchodząc na niego. Jeśli biegnie idealnie prosto przez dziesięć lub dwadzieścia metrów, a ślady leżą w jednym rzędzie, wskazuje to na lisa. Jeśli kluczy, robi zakręty do każdego krzaka i biegnie obok śladów butów, wskazuje to na psa. Zwróć uwagę też na miejsce: ślady psów zbierają się na popularnych trasach spacerowych; ślady lisów znajdziesz także z dala od nich, na skrajach pól i przy żywopłotach.

Największe niebezpieczeństwo przy tropieniu jest niewidoczne: patogeny w odchodach. Odchody lisa mogą zawierać jaja tasiemca bąblowcowego, a odchody psa także mogą przenosić pasożyty. Dlatego bez wyjątku: nie dotykaj, nie wąchaj, nie rozkruszaj. Jeśli chcesz coś wskazać, użyj małego patyka i potem go tam zostaw. Po każdym tropieniu dokładnie umyj ręce mydłem przed jedzeniem.

Lis, który nie okazuje płochliwości, chwieje się, jest wychudzony albo ma łyse placki w sierści, może być chory, na przykład na świerzb lub nosówkę – obie choroby mogą dotyczyć także psów. Zachowaj dystans, nie wabi go ani nie karm i trzymaj psa z dala. W miejscowościach zgłoś takie zwierzęta w urzędzie gminy, lokalnemu dzierżawcy łowiska lub na policję.

Dzikich zwierząt nigdy nie dotykasz, nawet rannych czy pozornie oswojonych. Po ugryzieniu lub zadrapaniu dokładnie przepłucz ranę wodą z mydłem i idź do lekarza. W przypadku poważnych obrażeń zadzwoń pod 112, w Austrii także pod 144.

Warto umieć je odróżniać na każdym spacerze po świeżym śniegu lub deszczu. Pokazuje to, że lisy mieszkają wokół ciebie, nawet w środku miasta. Dla dzieci to dobry początek, bo ślady są pospolite, a różnice po odrobinie ćwiczeń stają się widoczne.

Granice rozpoznawania pojawiają się przy bardzo małych psach zostawiających ślady podobne do lisich oraz przy śladach w liściach, trawie albo głębokim puszystym śniegu, gdzie nie widać szczegółów. Niezawodne odróżnienie śladu wilka od śladu dużego psa jest często niemożliwe nawet dla doświadczonych tropicieli – od tego są eksperci i analizy genetyczne. Jeśli zobaczysz wyjątkowo duży, idealnie prosty trop, zgłoś go zamiast się rozstrzygać.

Lisy znakują swoje terytorium odchodami i moczem w rzucających się w oczy, wyniesionych miejscach, takich jak kamienie, kępy trawy czy kretowiska. Zimą, w czasie rui, takie miejsca często intensywnie pachną. Odchody lisa są zwykle skręcone, z jednej strony zaostrzone i zawierają sierść, odłamki kości, pióra lub pestki owoców – zależnie od tego, co lis zjadł.

Jeśli regularnie zapisujesz ślady w dzienniku tropiciela, po kilku tygodniach rozpoznasz stałe szlaki: trasy, którymi lis chodzi wciąż na nowo. To ekscytujące i możliwe bez płoszenia zwierząt. Gipsowy odlew szczególnie ładnego śladu to piękna pamiątka – pod warunkiem że zostajesz na ścieżce i nie dotykasz odchodów.