Borsuk i kuna: jak rozpoznać ślady z pięcioma palcami

Łasicowate, do których należą borsuk, kuna domowa i leśna, tchórz, gronostaj i wydra, mają pięć palców na każdej stopie. U małych gatunków najbardziej wewnętrzny palec jest krótki i często się nie odbija; wtedy widać tylko cztery. Dlatego zawsze warto porównać kilka odcisków: gdzieś piąty palec zwykle jednak się pokaże.

Borsuk jest kopaczem. Jego palce leżą niemal w prostym rzędzie przed szeroką, nerkowatą poduszką, a przednie stopy mają długie, mocne pazury, wyraźnie widoczne przed palcami. Tylna stopa jest mniejsza, z krótszymi pazurami. Ponieważ borsuk chodzi ociężałym krokiem i stawia stopy lekko do wewnątrz, jego ślad wygląda na kołyszący się; stopy przednie i tylne często częściowo się pokrywają.

Kuny są zbudowane jak długie, giętkie sprężyny. Często poruszają się parami skoków: lądują przednie stopy, a tylne wpadają dokładnie w ich odciski. Powstają pary dwóch niemal obok siebie leżących, lekko przesuniętych odcisków, po których następuje skok. Na śniegu wygląda to jak łańcuch dwukropków między drzewami.

U borsuka najbardziej pomagają ślady wokół nory. Nory borsuków często leżą na zalesionych stokach, mają kilka dużych wejść i ogromne hałdy ziemi przed nimi, w których jest stara ściółka z trawy i liści. Od nory prowadzą dobrze wydeptane ścieżki. Małe, płytkie dołki z odchodami to latryny borsuka; leżą blisko nory albo na granicach terytorium. Rozkopane gniazda os i małe dołki po węszeniu pokazują, gdzie szukał pokarmu.

U kuny ważnym znakiem są odchody. Są kiełbaskowate, skręcone, na jednym końcu zaostrzone i często zawierają sierść, pióra albo pestki owoców. Kuny chętnie zostawiają je w miejscach wyniesionych lub rzucających się w oczy, na przykład na kamieniach, pniach albo na środku ścieżek. Kuny domowe mieszkają też przy domach – tupanie na strychu, rozgrzebana izolacja albo przegryzione węże w samochodzie na nie wskazują.

Do rozpoznania zawsze łączysz kilka cech: liczbę palców, kształt, wielkość, wzór śladu i miejsce. Jako wartości orientacyjne: około 5–6 centymetrów szerokości dla odcisku borsuka i 3,5–4,5 centymetra długości dla odcisku kuny. Czy była to kuna domowa, czy leśna, zwykle nie da się poznać po samym śladzie.

Nigdy nie dotykasz ani nie wąchasz odchodów – bez względu na to, od jakiego zwierzęcia pochodzą. Szczególną ostrożność musisz zachować przy odchodach szopa pracza: mogą zawierać jaja glisty szopiej, niebezpieczne dla człowieka. Szopy często korzystają ze stałych latryn, na przykład na poddaszach. Takich miejsc nie czyścisz gołymi rękami ani nie zamiatasz na sucho, tylko prosisz o pomoc fachowców lub gminę. Po tropieniu zawsze myjesz ręce.

Nory borsuków to domy i nie wolno ich niszczyć ani niepokoić. Nie wchodź na hałdy wykopanej ziemi, nie grzeb w korytarzach i nie świeć do środka. Trzymaj psy z daleka od nory – borsuk potrafi zaciekle się bronić. Nigdy też nie dotykasz kun ani borsuków, które wydają się ranne lub oswojone.

Po ugryzieniu przez dzikie zwierzę przepłucz ranę wodą z mydłem i idź do lekarza. Przy poważnych obrażeniach zadzwoń pod 112, w Austrii także 144.

Ślady borsuków i kun pokazują, że bardzo blisko ciebie żyją zwierzęta nocne, których poza tym prawie nigdy nie widać. W lesie, wzdłuż żywopłotów i na skraju osiedli warto przyglądać się błotnistym miejscom i śniegowi. Gdy znajdziesz norę, w letni wieczór możesz obserwować z dużej odległości, z wiatrem w twarz, bez latarki i bez rozmów.

Ta wiedza nie służy do chwytania ani przeganiania zwierząt. Jeśli masz kunę w domu, są legalne sposoby: zamknięcie otworów wejściowych, ale dopiero gdy masz pewność, że w środku nie ma już żadnego zwierzęcia – zwłaszcza w porze roku, gdy w gnieździe mogą być młode. To, jak wolno odstraszać kuny, jest różnie uregulowane w krajach związkowych; w razie wątpliwości pomogą fachowcy.

Nory borsuków mogą być używane przez wiele pokoleń i z czasem się rozrastają. Borsuki są bardzo czyste: znoszą świeżą ściółkę i wynoszą starą, a odchody załatwiają w latrynach, a nie w norze. Zimą odpoczywają i rzadziej wychodzą na mrozie.

Kilka zasad pomaga przy podobnych śladach. Ślady wydry znajdziesz tylko nad wodą; pokazują pięć palców z błoną pławną, często ze ślizgami na brzegu. Szop pracz ma pięć długich, palcowatych palców; jego odcisk przypomina małą dziecięcą dłoń. Tchórz i gronostaj przypominają kunę, ale są mniejsze. A koty mają cztery palce bez śladów pazurów.