Po katastrofie: bezpieczny powrót i sprzątanie

Niebezpieczeństwa po katastrofie często są niewidoczne. Woda może podmyć fundamenty, trzęsienie ziemi może poluzować ściany, a pożar może od środka osłabić belki. Widoczne pęknięcia w ścianach nośnych, uginające się stropy albo przechylony dom to wyraźne sygnały: nie wchodź; wezwij fachowców lub władze. Ten wpis nie zastępuje fachowej oceny statyki budynku.

Gaz i prąd to drugie wielkie zagrożenie. Rury i kable mogą być zerwane lub przesunięte. Jedna iskra – na przykład z włącznika światła – może zapalić ulatniający się gaz. Jeśli w pomieszczeniach z gniazdkami lub przewodami stoi woda, może być pod napięciem. Po zalaniu prąd włącza się ponownie dopiero wtedy, gdy wykwalifikowany elektryk sprawdzi instalację.

Trzecie niebezpieczeństwo czasem przynosisz ze sobą sam: tlenek węgla. Gaz ten wytwarzają agregaty prądotwórcze, osuszacze ze spalinowym silnikiem, benzynowe myjki ciśnieniowe i grille. Jest bezwonny, niewidoczny i w zamkniętych pomieszczeniach, piwnicach i garażach może szybko stać się śmiertelnie niebezpieczny. Takie urządzenia zawsze należą na zewnątrz, z dala od okien i drzwi.

Po pierwsze: bezpieczeństwo. Wracaj dopiero wtedy, gdy władze zezwolą na wejście na teren, najlepiej za dnia i nie sam. Solidne buty, długie ubranie i rękawice chronią przed szkłem, gwoździami i błotem. Czołówka jest lepsza niż świeca czy zapalniczka, bo otwarty ogień byłby niebezpieczny przy ulatniającym się gazie. Zacznij od obejścia domu dookoła, a w razie wątpliwości zostań na zewnątrz.

Po drugie: dokumentacja. Zanim cokolwiek przesuniesz, sfotografuj i sfilmuj wszystko – każde pomieszczenie, linię wody na ścianach, zniszczone przedmioty i tabliczki znamionowe z numerami seryjnymi. Skontaktuj się wcześnie z ubezpieczycielem i zapytaj, co musisz zachować, a co możesz wyrzucić. Jeśli posprzątasz zbyt wcześnie, później trudniej może być udowodnić szkodę.

Po trzecie: odbudowa. Prąd, gaz i ogrzewanie po szkodzie sprawdzają fachowcy. Wody z kranu używaj ponownie dopiero wtedy, gdy wodociągi dadzą zielone światło – do tego czasu wystarczy ci zapas wody pitnej. Dopiero potem zaczyna się właściwe sprzątanie i osuszanie.

Po zalaniu największym wrogiem jest wilgoć. Pleśń szybko rośnie na mokrych materiałach. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) zaleca dlatego, by mokre materiały osuszyć w miarę możliwości w ciągu 24 do 48 godzin. Wszystko, co mokre, wynosi się z domu, okna i drzwi otwiera się do wietrzenia, a elektryczne osuszacze włącza się dopiero po sprawdzeniu instalacji elektrycznej.

Nasiąknięte materiały porowate, takie jak dywany, meble tapicerowane, materace i izolacja, chłoną wodę jak gąbka i często nie wysychają na czas. Zazwyczaj się je wyrzuca – po uzgodnieniu z ubezpieczycielem. Twarde powierzchnie, jak kafelki, metal czy szkło, można natomiast zwykle wyczyścić i osuszyć.

Przy pleśni noś maskę przeciwpyłową, okulary ochronne i rękawice, bo przy skrobaniu zarodniki unoszą się w powietrzu. Małe powierzchnie na twardych podłożach możesz wyczyścić i osuszyć samodzielnie; rozległe zagrzybienia zostaw fachowcom. Osoby z astmą lub innymi chorobami dróg oddechowych nie powinny brać udziału w tych pracach.

Muł powodziowy to nie zwykły brud. Może zawierać ścieki, olej i chemikalia. Noś wodoodporne rękawice i buty, zabezpiecz rany i dokładnie myj ręce po pracy oraz przed jedzeniem. Żywność, która miała kontakt z wodą powodziową, zazwyczaj należy wyrzucić.

Każdy, kto zranił się podczas sprzątania, powinien dać lekarzowi sprawdzić swoją ochronę przeciw tężcowi. Sprzątanie to ciężka praca fizyczna: planuj przerwy, pij dość płynów i ciężkie, mokre rzeczy podnoś we dwoje. Wiele wypadków zdarza się, gdy ktoś pracuje dalej mimo wyczerpania.

Jeśli czujesz gaz, zawsze obowiązuje zasada: nie wchodź, nie dotykaj przełączników, żadnego ognia, oddal się i zadzwoń z zewnątrz do pogotowia gazowego lub pod lokalny numer alarmowy (112 w UE). Prace przy gazie, prądzie lub elementach nośnych to zadanie dla fachowców.

Katastrofa dotyka nie tylko domu, ale i ludzi w nim. Wyczerpanie, problemy ze snem, rozdrażnienie albo wracające obrazy to częste reakcje i nie są oznaką słabości. U wielu osób z czasem ustępują.

Przyjmowanie pomocy jest mądre. Sąsiedzi, rodzina, organizacje pomocowe i poradnie mogą pomóc przy sprzątaniu, przy formularzach albo po prostu wysłuchać. Dzieci potrzebują dużo wyjaśnień i normalności, na przykład stałych pór posiłków i snu. Jeśli obciążenie trwa długo lub się nasila, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia.