Skarpety i wyposażenie do pielęgnacji stóp na wyprawy

Pęcherz to reakcja skóry na tarcie. Gdy stopa przy każdym kroku trochę przesuwa się w bucie, warstwy skóry ocierają się o siebie. W pewnym momencie się rozdzielają i między nimi zbiera się płyn. Wilgotna, rozmiękczona skóra jest na to znacznie bardziej podatna niż sucha – dlatego pęcherze często pojawiają się w upalne lub mokre dni.

Skarpety działają właśnie tutaj. Amortyzują miejsca poddawane dużemu naciskowi, takie jak pięta i okolica palców. Odprowadzają pot od skóry. I wypełniają przestrzeń między stopą a butem, żeby stopa mniej się ślizgała. Wełna i materiały syntetyczne nadal trochę grzeją, gdy są wilgotne, bo zatrzymują powietrze między włóknami. Bawełna natomiast wchłania wodę, robi się ciężka, przykleja się do skóry i wychładza.

Zimne stopy często też wiążą się z wilgocią. Mokre skarpety odprowadzają ciepło ze stopy znacznie szybciej niż suche. Zbyt ciasne skarpety lub buty, które uciskają stopę, mogą też spowalniać przepływ krwi i powodować jej wychłodzenie.

Skarpeta musi pasować do buta. Gruba skarpeta w ciasnym bucie uciska; cienka skarpeta w luźnym bucie pozwala stopie się ślizgać. Zawsze więc testuj skarpety i buty razem, najlepiej na kilku krótszych spacerach przed długą wyprawą. Szukaj płaskich szwów przy palcach i dopilnuj, by skarpeta się nie marszczyła.

Zakładając skarpety, wygładź je tak, by pięta skarpety naprawdę leżała na twojej pięcie. Potem zasznuruj but tak, by stopa nie przesuwała się do przodu przy schodzeniu w dół. Niektórzy noszą pod skarpetą turystyczną cienką drugą skarpetę, tak zwaną skarpetę wewnętrzną. Może to zmniejszyć tarcie, ale nie każdemu pomaga – wypróbuj to na krótkich wyprawach.

Mały zestaw do stóp należy do każdego plecaka dziennego: sucha zapasowa para w worku, trochę plastra lub plastrów na pęcherze i małe nożyczki. Na wyprawach kilkudniowych warto mieć dodatkową parę, którą nosisz tylko w nocy. Dzięki temu zawsze masz coś suchego, bez względu na to, jak mokry był dzień.

Najważniejsza zasada: zatrzymaj się przy pierwszym gorącym miejscu, a nie dopiero przy pęcherzu. Gorące miejsce jest ciepłe lub piekące albo wygląda na zaczerwienione. Zdejmij but i skarpetę, osusz miejsce i naklej kawałek plastra. Sprawdź też, czy w bucie nie ma piasku ani drobnych kamyków – nawet maleńkie ziarenko może wywołać pęcherz.

Dłuższe przerwy wykorzystaj, by otworzyć buty i przewietrzyć stopy i skarpety. Wilgotna skóra wysycha i znów twardnieje. Mokre skarpety możesz suszyć w ciągu dnia na zewnątrz plecaka, a w nocy na ciele, na przykład w śpiworze.

Wielu ludzi waha się przed zatrzymaniem grupy na kilka minut. Ale pięć minut na plaster to znacznie mniej niż dni z bolesnym pęcherzem. Zwłaszcza na długich marszach, na przykład gdy nie kursują autobusy i pociągi, stan stóp decyduje o tym, jak daleko dojdziesz.

Na zimnie stopy są szczególnie narażone, bo ciało zmniejsza ukrwienie dłoni i stóp, by utrzymać ciepło rdzenia. Zdrętwiałe, bardzo blade lub bolące stopy to sygnał ostrzegawczy. Wtedy: idź w osłonięte miejsce, załóż suche skarpety, ogrzej stopy, zakończ wycieczkę i poszukaj pomocy medycznej, jeśli problem się utrzymuje.

Ten wpis opisuje sprzęt i profilaktykę, a nie opatrywanie ran. Pęcherz, który jest otwarty, czerwony, gorący lub opuchnięty, wymaga fachowej opieki. Osoby z cukrzycą, problemami z krążeniem lub istniejącymi urazami stóp powinny przed dłuższymi wyprawami zasięgnąć porady lekarza, bo drobne urazy mogą być wtedy mniej odczuwalne lub goić się wolniej.

Podstawowe zasady dbania o stopy prawie się nie zmieniły od dziesięcioleci: trzymaj stopy suche, reaguj wcześnie, unikaj bawełny. Podręczniki alpinistyczne traktują więc skarpety jako część podstawowego wyposażenia, na równi z butem.

Dobre skarpety też się zużywają. Gdy cieniejują na pięcie lub w okolicy palców, albo ich amortyzacja się spłaszcza, chronią gorzej. Jaka skarpeta jest dla ciebie odpowiednia, zależy mocno od twojej stopy i buta – własne próby są pewniejsze niż jakiekolwiek zalecenie.