Sam w lesie nocą: jak poradzić sobie ze strachem przed ciemnością i dźwiękami nocy

Nasz mózg opiera się głównie na oczach. Gdy brakuje obrazu, wypełnia luki domysłami – a pod wpływem stresu te domysły są niemal zawsze groźne. Miało to sens dla naszych przodków: ci, którzy byli ostrożni przy każdym szeleście, częściej przeżywali. Dziś ten dawny mechanizm ochronny sprawia, że mysz w liściach brzmi jak duże zwierzę.

Poza tym w nocy jest znacznie ciszej. Bez ruchu ulicznego, głosów i śpiewu ptaków z dnia pojedyncze dźwięki bardziej się wyróżniają. Suche liście mocno wzmacniają kroki małych zwierząt. Drzewa też wydają odgłosy: pnie skrzypią na wietrze, gałęzie i szyszki spadają, stygnące drewno może trzaskać.

Strach uruchamia w ciele reakcję stresową: serce bije szybciej, oddech staje się płytki, mięśnie się napinają. Powolny, długi wydech przeciwdziała tej reakcji i daje ciału sygnał, że może się uspokoić. Zadania i nazywanie dźwięków kierują myślenie od przerażających obrazów ku temu, na co faktycznie możesz wpłynąć.

Najważniejszy jest ostatni czas światła dziennego. Jeśli zaczniesz szukać drewna i liści dopiero w ciemności, potykasz się, zużywasz moc latarki i denerwujesz się. Zbierz znacznie więcej drewna, niż myślisz, że potrzeba, i zrób grubą warstwę podłoża – szerokość dłoni ubitych liści izoluje znacznie lepiej niż kilka gałązek. Stałe miejsca na latarkę, gwizdek i wodę dają poczucie bezpieczeństwa.

Światło jest cenne. Latarka czołowa na niskim ustawieniu albo ze światłem czerwonym mniej zakłóca przystosowanie oczu do ciemności. To przystosowanie trwa około 20 do 30 minut, a jasne światło częściowo je cofa. Jeśli włączasz latarkę tylko w razie potrzeby, z czasem zobaczysz zaskakująco dużo i nadal będziesz mieć baterię na sygnały rano.

Przy hałasach pomaga stała sekwencja: krótkie światło, powolny wydech, nazwanie dźwięku, ponowne położenie się. Typowe nocne odgłosy w środkowoeuropejskim lesie to pohukiwanie sów, szczekliwy alarm sarny, chrząkanie dzików, przenikliwe wołanie lisów, szelest myszy, jeży i ptaków oraz wiatr i spadające gałęzie. Jeśli nie jesteś pewny, daj o sobie znać: dzikie zwierzęta prawie zawsze unikają ludzi.

Największym niebezpieczeństwem jest wyruszenie ze strachu. Kto odchodzi w nocy, łatwo upada, doznaje urazu, traci kierunek i oddala się od poszukiwaczy. Zostań tam, gdzie jesteś, aż zrobi się jasno. Drugim wielkim niebezpieczeństwem jest zimno: wychłodzić się można nawet w letnie noce, zwłaszcza w mokrym ubraniu i bezpośrednio na ziemi. Silne dreszcze, splątanie albo dreszcze, które nagle ustają, to sygnały alarmowe – wtedy ciepło i wezwanie pomocy pod 112.

Nigdy nie rozbijaj obozu pod martwymi gałęziami ani martwymi drzewami; mogą spaść bez ostrzeżenia. Ogień w lesie jest w Niemczech i Austrii co do zasady zabroniony i uzasadniony tylko w prawdziwej konieczności: wtedy mały, na otwartym terenie, z dala od drzew i koca ratunkowego, nigdy przy zagrożeniu pożarowym i na końcu całkowicie ugaszony. Dziki są zwykle płochliwe, ale locha z prosiętami może ich bronić – nigdy nie wchodź między matkę a młode, spokojnie zwiększ dystans.

Te kroki pomagają podczas każdej niezaplanowanej nocy w terenie: po zabłądzeniu, przy urazie, gdy ciemność zapadła szybciej, niż się spodziewano. Pomagają też podczas pierwszej celowo zaplanowanej nocy samotnie w terenie albo dzieciom, które boją się ciemnego lasu. Kto raz spokojnie je przećwiczył, na przykład podczas nocy w ogrodzie lub na kempingu, łatwiej przywoła je w sytuacji kryzysowej.

Nie nadają się, gdy istnieje realne, ostre zagrożenie: pożar lasu, powódź, obsuwanie się skał lub ciężkie wychłodzenie. Wtedy chodzi o to, by dotrzeć w bezpieczne miejsce i wezwać pomoc. W regionach z niedźwiedziami lub innymi dużymi drapieżnikami obowiązują również własne zasady postępowania lokalnych władz i mają one pierwszeństwo.

Podręcznik przetrwania armii USA opisuje strach jako normalną reakcję, której nie da się wyłączyć, ale którą można opanować dzięki wiedzy, przygotowaniu i działaniu. Wielu ludzi zauważa, że strach jest największy pierwszej nocy, a drugiej wyraźnie mniejszy – bo umysł nauczył się, że dźwięki były niegroźne.

Pomaga też świadomość czasu do rana. Jeśli wiesz mniej więcej, kiedy się rozwidni, możesz odliczać godziny. Drzemanie jest dozwolone i mile widziane – nie musisz czuwać całą noc. Każda godzina odpoczynku oszczędza siły na następny dzień.